Gã mặt tròn

Gã mặt tròn

          Jack London

Câu chuyện về một tội phạm hoàn hảo, được sắp đặt sao cho không ai có thể phát hiện ra thủ phạm; tuy nhiên, điều làm cho người đọc cảm thấy ghê sợ có lẽ không phải là hành vi tội ác mà chính là cái tâm ác của con người.

                 

           John Claverhouse là một gã có khuôn mặt tròn như mặt trăng; loại khuôn mặt ấy, hẳn các bạn cũng biết : đôi gò má phẳng lì, cằm và trán lẩn vào đó làm cho nó đã tròn lại càng thêm tròn vạnh; cả cái mũi cũng vậy, vừa thấp, vừa to, nằm chĩnh chện ngay giữa khuôn mặt trông cứ như một cục bột được gắn trên mặt thớt; có lẽ bởi vậy mà tôi ghét gã; đối với tôi, sự có mặt của gã đã làm cho trái đất này trở nên chật chội, và gã đã thật sự trở thành một cái gai trong mắt tôi. Người nào khác may ra còn có thể bàng quan, coi loại người có khuôn mặt kiểu ấy chả có gì là bất thường, chứ tôi thì tôi ghét cay, ghét đắng cái gã John Claverhouse ấy, không phải chỉ vì gã ta đã làm cho tôi trở nên kém cạnh trước mắt bàng dân thiên hạ; còn hơn vậy nữa kìa; cái ác là một cái gì đó bí hiểm, khôn lường, nó mơ hồ, lãng đãng, không làm sao tách bạch ra cho rạch ròi được; trong cuộc sống, hình như nó vẫn thường tiềm ẩn đâu đó trong lòng mỗi chúng ta. Lần đầu tiên gặp một người nào đó, một người mà chúng ta hoàn toàn không nghĩ tới, nhưng ngay trong lần gặp đó, chúng ta có ngay ấn tượng là không ưa, vậy thôi. Đối với tôi, John Claverhouse chính là con người như vậy.

Một con người như vậy thì có quyền gì mà sống sung sướng cơ chứ? Trông gã lúc nào cũng phởn phơ, cười cợt, mặt mũi lúc nào cũng tươi hơn hớn; mẹ gã chứ, đối với gã, mọi việc lúc nào cũng cứ suôn sẻ, thuận buồm xuôi gió. Bất cứ người nào khác cười cợt, tôi chả bận tâm; ngay cả tôi, cũng có lúc tôi vẫn thường cười cợt, vui đùa, nhưng đó là trước lúc gặp John Claverhouse kìa.

Coi cái tiếng cười của gã kìa, nó làm tôi phát điên phát khùng lên được, như thể trên thế gian này không còn cái gì khác có thể làm tôi phát khùng phát điên như vậy : Cái tiếng cười của gã, lởn vởn bên tai tôi, bám riết lấy tôi; giống như một cái giũa khổng lồ, nó chà xát trái tim tôi cả lúc thức cũng như trong lúc ngủ. Ngay lúc bình minh vừa rạng, xuyên qua cánh đồng cỏ, nó đã lồng lộng ùa tới, xua tan giấc ngủ nán sảng khoái của tôi; giữa trưa nắng chói chang, trong khi đám cây cối rũ xuống và lũ chim đã rút sâu vào rừng, vạn vật trở nên im ắng, tiếng cười hô hố của gã lại vang lên như muốn thách thức cả mặt trời; cả lúc đêm khuya, từ trên phố về tới lối rẽ vào nhà, gã lại phá lên cuời rộ; tiếng cười của gã dựng ngược tôi dậy, làm tôi trằn trọc, không sao ngủ lại được.

Ban đêm , đã nhiều lần tôi lẻn đến, mở cổng chuồng xua đàn gia súc của gã ra đồng; đến sáng, lại nghe tiếng cười rộ của gã và trông thấy gã ta lùa ra đồng luôn những con còn sót lại, gã nói :

- Tội nghiệp! Mấy con quái này lại thèm cỏ tươi đây mà!

Gã có nuôi một con chó, đặt tên là Mars; đó là một con chó đực cao to, dáng điệu hùng vĩ, thuộc nòi chó săn. Gã rất khoái con vật, đi đâu cũng dắt theo. Tôi rình mãi, cho đến một hôm gặp dịp, tôi dụ con chó ra ngoài và ném cho nó một miếng thịt bò tẩm mã tiền. Điều đó cũng chẳng làm John Claverhouse động tâm; mặt gã vẫn cứ tươi hơn hớn và do đó, trông lại càng tròn vành vạnh. Sáng hôm sau, nhằm ngày chủ nhật, trông gã vẫn cứ phởn phơ, vui vẻ.

Tiếp đó, tôi đốt cả chuồng gia súc và cả cánh đồng cỏ của gã. Tôi hỏi khi thấy gã vừa ra đến chỗ ngả rẽ.

- Ông tính đi đâu vậy?

- Đi làm một mẻ cá hồi, tôi khoái cái kiểu đánh cá hồi này lắm!

Gã đáp, mặt gã tròn vành vạnh cứ như mặt trăng đêm rằm.

Có ai như  gã không cơ chứ? Đồng cỏ, chuồng trại cháy rụi, huê lợi đi đoong, vậy mà, đối diện với cái đói và mùa đông khắc nghiệt sắp tới, gã vẫn cứ phởn phơ.

Mẹ kiếp! đi làm một mẻ cá hồi.

Chỉ vì khoái cái kiểu đánh bắt cá ấy. Phải chi trên khuôn mặt gã lộ ra một chút gì đó có vẻ u ám làm nó chảy dài ra cho bơn bớt tròn đi một chút, phải chi gã bớt ngoác cái miệng cười đi được một lúc, may ra tôi còn có thể động tâm và để yên cho gã; đã chẳng vậy, sau bao nhiêu tai họa, trông gã lại còn có vẻ phởn phơ thơ thới hơn bao giờ hết.

Tôi sầm mặt lại; gã chăm chú nhìn tôi rồi phá ra cười, vẻ ngạc nhiên :

- Sao, bộ tôi làm ông khó chịu à?

Chưa dứt lời, gã lại cười rộ lên, một lúc lâu rồi mới nói tiếp :

- Ông tức cười thật đấy! Hô…hô…ha…ha… Ông làm tôi tức cười đến chết mất! Hi…hi…hô…hô…hà…hà…

Gặp trường hợp như vậy, nếu là bạn, bạn thấy sao? Còn tôi, nói có quỉ thần hai vai chứng giám, không hiểu sao tôi lại thấy ghét thậm ghét tệ cái gã John Claverhouse ấy. Lại còn cái họ nữa chứ. Họ quái gì mà lại là Claverhouse! Claverhouse, cái họ sao mà ngớ ngẩn! Lạy Chúa, sao họ của gã lại là Claverhouse nhỉ ?! Câu hỏi ấy cứ lởn vởn trong đầu tôi thà cứ là Jones, là Smith, là Brown đi, có sao đâu, đàng này là Claverhouse. Đâu bạn thử đọc to cái họ ấy lên xem sao : Cla-ver-house, nghe có đần không cơ chứ ?! Một người mà lại có thể sống với một cái họ như vậy được à? Hẳn bạn cũng đồng ý với tôi là không, không thể nào sống với một cái họ như vậy được.

Bất chợt, nhớ đến người chủ nợ vẫn thường cho gã vay vốn làm mùa, tôi biết chắc rằng gã chẳng thể nào đến gặp người đó để vay tiếp được nữa : Vì  đồng cỏ, chuồng trại đã cháy rụi. Tôi liền tìm một người cho vay lãi khác - sắc sảo, kín đáo hơn - chỉ cho y ta đến gặp gã. Tôi không ra mặt, chỉ thông qua người đó, buộc gã phải đi đến chỗ phá sản, phải bán tống bán tháo tất cả cơ ngơi của gã. Vài ngày sau, tôi rảo đến, coi xem gã ứng phó với hoàn cảnh thế nào, vì từ hơn hai mươi năm nay, gã vẫn sống gắn bó với cơ ngơi đó. Gặp tôi, gã tròn xoe mắt nhìn, mặt giãn ra cho đến khi nó lại tròn vành vạnh như mặt trăng đầy, gã phá lên cười.

- Ha ha ha… Ông xem, cái thằng bé con tôi ấy, nó có ngộ không; tôi kể ông nghe nhé, nó chạy chơi ở bờ sông, bất đồ một khoảng bờ sụp xuống làm nước bắn tung tóe lên người nó, vậy là nó hét toáng lên : Ối ba ơi, nước bay lên đánh con kìa.

Gã dừng lại, đợi tôi hưởng ứng câu chuyện; tôi nhăn mặt, nói cộc lốc :

- Chuyện như vậy thì  có gì  đáng để cười đâu cơ chứ ?!

Gã ngạc nhiên trố mắt nhìn tôi, rồi khuôn mặt lại giãn ra, lại sáng rờ rỡ như  mặt trăng đêm rằm, rồi cười phá lên :

- Hì hì…hà hà… chuyện như vậy mà ông bảo không cười cho được à? Hà hà … ông thấy đấy, cả một khối nước chứ chơi à?

Đến nước như vậy thì làm sao mà còn chịu được, tôi tức tối quay lưng bỏ đi. Mẹ gã chứ! Phải kết thúc chuyện này ngay thôi. Lẽ ra, gã đừng nên ra đời mới phải …

Lên đến tận đỉnh đồi, tôi vẫn còn nghe tiếng cười quái gở của gã lồng lộng trong bầu trời. Chính lúc đó, tôi đã quyết định là phải khử ngay cái gã John Claverhouse đó mới được, và giờ đây, tôi có cảm giác thỏa mãn vì đã thực hiện được điều đó một cách hoàn hảo. Lúc đó, tôi đã cố toan tính phải làm cách nào để lương tâm không bị cắn rứt, nhưng kết quả phải thật chắc chắn mới được. Tôi không thích kiểu làm hấp tấp, cũng không thích kiểu làm tàn bạo; đối với tôi, bắn cho gã một phát, đâm cho gã một dao, đập cho gã một gậy… những cách đó, sao mà tởm! Phải thật khéo léo, phải thật gọn gàng, và điều cốt tử  là phải làm thế nào để mình đừng bị mảy may nghi ngờ.

Trăn trở suốt một tuần, cuối cùng tôi cũng tìm ra cách. Bắt tay vào việc, trước hết tôi tìm mua một con chó cái nòi spaniel giỏi lội nước mới non năm tháng tuổi; tôi đặt tên nó là Bellona và ra sức huấn luyện nó. Ai để ý, hẳn sẽ thấy tôi chỉ dạy cho nó mỗi một việc là tìm mang về những đồ vật mà tôi ném đi. Ném một cái gậy xuống nước, tôi suỵt nó lội xuống tìm, không những chỉ mang về, mà phải mang về ngay lập tức, không được gặm hay đùa nghịch chiếc gậy đó. Mục tiêu nó phải đạt là đem gậy về ngay, càng nhanh càng tốt, không được dừng lại. Tôi tập cho nó chạy đuổi theo tôi, miệng vẫn ngậm chặt chiếc gậy, cho đến khi nào đuổi kịp mới thôi. Vốn thuộc nòi chó sáng ý, chẳng mấy khó khăn, nó đã nhanh chóng thành thục trò chơi đó.

Đợi đến lúc thuận tiện, vì đã phần nào nắm được điểm yếu của gã, tôi đem Bellona tặng cho John Claverhouse - tôi biết tôi làm gì.

- Ông… ông thật lòng không đấy? Tôi biết… là ông đâu có ưa gì tôi… Nhận quà của ông… hóa ra tôi…

Gã lại nhăn nhở cười, đứng ngắm nghía con chó, rồi cố làm mặt nghiêm, gã hỏi :

-… Ông đặt cho nó tên gì vậy?

- Bellona.

Mặt giãn ra gã cười rộ lên :

- Ha ha… Bellona… Cái tên hay thật đấy!

Giữ vẻ mặt bình thản, đợi gã nín cười, tôi nói :

- Chắc ông cũng biết, Bellona là vợ của Mars đấy.

(Bellona : Nữ thần chiến tranh, một trong những người vợ của thần Mars, theo thần thoại La Mã)

Mắt sáng rỡ, mất một lúc gã mới buột miệng reo lên :

- Vậy ra… ông cho tôi thật à? Tội nghiệp, nếu vậy thì giờ đây nó góa bụa mất rồi, hà hà…

Tôi xoay lưng rảo bước lên đồi.

Một tuần trôi qua thật nhanh, chiều thứ bảy, gặp gã, tôi hỏi :

- Thứ hai ông đi rồi, phải không?

Gã gật đầu, miệng lại toác ra cười.

-… Vậy là ông hết còn dịp đi làm một mẻ cá hồi rồi?

Không để ý đến giọng điệu móc máy của tôi, gã đáp :

- Không chừng ngày mai tôi ra đó làm một mẻ cuối cùng nữa đó.

Vậy là chắc ăn, tôi quay về nhà, nôn nao đợi.

Sáng sớm hôm sau, tôi thấy gã xách vợt và túi đồ nghề đi về hướng dòng suối, con Bellona lúc thúc chạy một bên. Đã biết chỗ gã thường đánh cá, tôi đi tắt qua cánh đồng, xuyên qua các lùm cây bụi, leo lên tận đỉnh núi; để khỏi bị người nào đó tình cờ trông thấy, tôi đi vòng gần hai dặm đường rồi men xuống chỗ lùm cây rậm rạp bên sườn núi, gần chỗ con suối đổ vào lòng hồ có các tảng đá bao quanh. Lòng hồ đó là nơi gã vẫn thường đến đánh cá. Chọn một hốc đá kín đáo nhưng từ đó có thể quan sát toàn cảnh bên dưới, tôi ngồi xuống, lấy ống tẩu nhồi thuốc hút.

Thời gian chậm rãi trôi, mãi một lúc sau mới thấy John Claverhouse đi ngược dòng suối lên tới chỗ lòng hồ, Bellona chạy quẩn dưới chân gã. Đến nơi đã chọn, gã thả vợt và túi đồ nghề xuống tảng đá cạnh bờ hồ, rồi móc túi lấy ra một thỏi trông giống như thỏi nến nhưng khá to; tôi biết ngay đó là cốt mìn, loại phương tiện gã vẫn thường xuyên dùng để đánh cá hồi. Dùng một sợi dây, gã quấn chặt dây cháy chậm vào thỏi cốt mìn rồi châm lửa, ném mạnh vào hồ.

Như một tia chớp, Bellona phóng vào hồ về hướng thỏi cốt mìn vừa rơi xuống; tôi muốn cười phá lên khi nghe tiếng Claverhouse réo đến thất thanh nhưng cũng chẳng ăn thua; gã vơ đá ném theo nhưng Bellona đã ngụp xuống ngoạm lấy thỏi cốt mìn rồi quay mình bơi vào bờ. Ý thức được mối nguy, Claverhouse co giò chạy. Đúng như tôi tiên liệu, Bellona vọt lên bờ đuổi theo. Từ lùm cây trên cao, tôi nín thở theo dõi. Trên bờ đá ngổn ngang phía dưới, Claverhouse quýnh quáng chạy, ngay dưới chân y, Bellona chạy theo sát nút. Một chớp sáng, một bựng khói bùng lên, cùng lúc đó là một tiếng nổ kinh hồn. Khói tan, ở chỗ người và chó chạy đuổi nhau giờ đây chỉ còn lại một hõm lớn.

Thật hoàn hảo, cái cách gọn, đẹp mà tôi đã nghĩ ra để khử John Claverhouse; biên bản điều tra ghi nhận : Chết do tai nạn trong khi đánh cá bằng phương thức bất hợp pháp.

Đâu hẳn các bạn cũng đồng ý với tôi. Nhưng giải quyết như vậy thì có gì để có thể nói là tàn nhẩn, là ác độc, là đáng xấu hổ đâu; phải không nào? Sẽ không còn  tiếng cười khùng khục vang vọng khắp không gian, sẽ không còn khuôn mặt tròn vành vạnh làm tôi gai mắt; giờ thì tôi đã có thể yên ổn, đêm đêm tôi có thể ngủ thẳng một giấc được rồi.

--------------------------------------------------------------------- hết.

Tự hại

Kẻ tự hại mình

---------------------------------- James Fransis Dwyer

Á

 nh trăng chiếu vào cái đầu trọc của Schreiber đúng lúc ông giật một cú thật mạnh để lôi cái thân ra khỏi cái ghế dài được chế tạo sơ sài. Ông ngước nhìn về hướng khối xanh đen của khu rừng, nhưng tai ông vẫn ghi nhận được những tiếng động nhỏ thốt ra từ bên trong nhà chòi. Lối đi, y như một dải được quét vôi, kéo dài đến khối đen kỳ lạ của cây cối; suốt dọc theo lối đi, những cành cây rirro dựng thẳng và cao như để chống lại sự khô cằn do con người tạo ra. Rừng rậm không chấp nhận những khoản khai hoang để lộ sự hiện diện của con người. Tôi hỏi.

- Có chuyện gì vậy?

- Không có gì.

Nhà tự nhiên học nói khẽ nhưng vẫn bấu chặt tay vào khung ghế làm bằng gỗ thông thô. Trông ông như đang vận dụng toàn thân thể để sàng lọc những tiếng động của đêm khuya.

Đột nhiên cái đầu ông rơi mạnh xuống ngục, rồi ông nhảy phắt ra khỏi ghế. Một đường đen hình thành trên lối đi trắng sáng nhờ ánh trăng, rồi ông người Đức phóng lên đó, mềm mại khéo léo như một con mèo – mặc dù ông có thân hình đồ sộ. Ông càu nhàu trong khi lê chân về hướng cửa, tay cầm đuôi con rắn ngọ nguậy.

- Con rắn đỏ quỷ quyệt! đây là lần thứ nhì nó xổng chuồng.

Khi cái ghế dài đón ông trở về với tiếng kêu rắc kéo dài vang to, tôi đặt một câu hỏi với ông.

- Anh đã thấy nó trước khi nó bò qua đường hả?

Schreiber sẵng giọng.

- Không. Tôi nghĩ có một cái gì bất bình thường. Đơn giản thôi! Khi nó xổng chuồng, tất cả những con vật đang rên rỉ bổng đổi giọng. Bây giờ anh nghe đi.

Từ bên trong nhà chòi tối tăm, vang lên tiếng ù ù rất đặc biệt, như tiếng ong kêu, nghe liên tục trong màn đêm huyền bí. Cả khu rừng như lắng nghe âm thanh này. Thoạt đầu, tiếng động này đánh bại những nổ lực của lỗ tai muốn phân tích nó, nhưng rồi dần dần ta xác định ra từng âm thanh một. Đó là tiếng các tù nhân của ông người Đức kêu lên không thành lời. Có tiếng rên khẽ của con vượn luôn thức tỉnh, tiếng pat – pat của con cầy, tiếng khóc than của con khỉ cái đen, tiếng khịt khịt của những con thú nhỏ bị nhốt trong lồng, tiếng sột soạt của con rắn – đang bò mệt mỏi trong chuồng. Dường như những tiếng động này tạo quanh nhà chòi một bầu không khí đặc biệt, cách ly căn nhà khỏi khu rừng rậm bao quanh tứ phía.

Ông người Đức hài lòng nói khẽ.

- Bây giờ mọi thứ đã đâu vào đấy rồi, chúng nó nằm yên rồi.

- Nhưng làm sao bọn chúng biết con rắn đó đã xổng chuồng? Bọn chúng ở trong bóng tối, và con rắn đâu có gây ra tiếng động.

Nhà tự nhiên học phá lên cười, tiếng cười mãn nguyện của một người thích nghe một câu hỏi như câu hỏi của tôi. Ông hỏi lại.

- Làm thế nào hả? Anh bạn vượn của tôi trong kia, đã cảm nhận ra trong lòng nó. Nó rên khẽ, ôi, thật khẽ, rồi tin này lan truyền khắp các chuồng. Bóng đêm không hề làm cho các sinh vật hoang dã khác đi. Từng bộ phận nhỏ nhất trong cơ thể chúng đều là một con mắt. Từng sợi lông nhỏ lắng nghe rồi mách bảo cho chúng một điều gì đó. Phải như thế. Tôi đã nhận thấy sự thay đổi trong tiếng kêu của bọn chúng. Tôi đang mơ về sở thú Jan Wick ở Amsterdam, và đúng lúc đó tôi tỉnh dậy nhanh. Con khỉ cái đen rất khôn ngoan, nhưng những con khác đã hạ giọng nhanh – rất nhanh. Rắn là một con vật có thể lẻn đi khắp nơi. Bây giờ anh hãy nghe bọn chúng. Tôi đâu có nói với bọn chúng rằng con rắn đã về, nhưng bọn chúng biết.

Tôi cảm thấy buốn nôn khi tay người Đức nói chuyện ngập ngừng, tìm từ. Đối với tôi, nhà chòi hiện ra như vết nhơ trong khu rừng cây đàn hương dại, cây dứa dại đu đưa được nối với nhau bằng dây leo. Tiếng kêu rên, tiếng khịt khịt, tiếng sột soạt phản đối làm tôi rùng mình, và tôi bất ngờ nói thành tiếng những suy nghĩ của mình.

- Thật là độc ác quỷ quyệt. Nếu xem…

Đột nhiên tôi ấp úng và nhà tự nhiên học ngắt lời tôi bằng tiếng cười bình thản, rồi tôi im lặng. Ông hút những ngụm thuốc mạnh từ ống điếu, ông nói chậm chạp, vẫy tay về hướng cái vệt xanh đen của khu rừng rậm, như làm nền cho bầu trời sáng.

- Không có gì độc ác cả. Trong kia, bọn chúng ăn thịt nhau để mà sống. Đám tù của tôi được ở nơi an toàn, không thiếu thốn gì. Lúc nãy anh có nghe bọn chúng lo lắng như thế nào khi con rắn đỏ xổng chuồng không? Đúng! Con khỉ cái đen có con nhỏ và nó sợ. Cuộc sống ở trong rừng không thọ đối với kẻ yếu. Cách đây năm năm, tôi ở Amsterdam. Tưởng như cách  đây năm chục năm rồi, và ở chỗ Hagenbeck, tôi thấy một con khỉ chỉ còn có một tai. Tôi đã bẫy được nó vài năm về trước. Nó vẫn khỏe. Nhưng liệu ở nơi này, nó còn sống nổi không? Không biết.

Nhà chòi vẫn phát ra cái tiếng ù ù khó chịu. Âm thanh bay bổng, tràn khắp màn đêm, và bóng đêm như lắng tai ghi nhận tiếng này.

- Không, bị nhốt trong chuồng không tệ đâu, nếu thú được chăm sóc tốt. Mà anh có nói được cho tôi nghe ở đâu thú không được đối xử tốt không?

Tôi không trả lời. Tôi không biết nói gì, không cần đưa ra lý lẽ cho lời phản đối mà tôi đã ấp úng nói ra. Những con thú bị nhốt của Schreiber được nuôi tốt. Chú khỉ con được bảo vệ khỏi con rắn. Ông người Đức mập im lặng hút thuốc suốt vài phút, mắt dán vào khu rừng trước mặt, ông nói khẽ.

- Các nhà sinh vật học đối xử với thú vật tốt hơn là xã hội đối xử với con người. Còn các nhà tự nhiên học thì sao? Thì đối xử rất tốt. Tôi chưa hề thấy ai làm khác.

Ông dừng một hồi rồi kêu khẽ. Dường như trí nhớ đã gợi dậy một chuyện gì đó mà ông không thích, nên ông cục cằn nhận xét.

-… không, tôi đã sai. Tôi từng biết một tay… Màn đêm mới xuống thôi, tôi sẽ kể cho anh. Chuyện xảy ra cách đây lâu lắm rồi, lúc ban đầu, khi tôi còn ở trên bờ Samarahan, Fogelberg và tôi đến đó cùng với nhau. Tay đó tên là Lesohn – Pierre Lesohn – một loại nhà tự nhiên học. Nghĩa là hắn không cho tấm lòng vào công việc. Không! Hắn luôn nghĩ đến những cách khác nhau để kiếm tiền mà một người tự cho là nhà tự nhiên học không thể làm như thế được. Việc làm của một nhà tự nhiên học chiếm toàn bộ con người anh ta: Tâm, hồn, trí… tất cả. Chính vì vậy mà tôi nói rằng Lesohn không phải là nhà tự nhiên học. Sự bất mãn gặm nhấm tâm hồn hắn, mà trong cái nghề này, thì không có chỗ cho sự bất mãn. Không có, anh bạn à.

Một hôm, tôi đi xuồng tới nhà Lesohn, và hắn dí vào mặt tôi một tờ tạp chí từ Paris. Hắn cười, kích động. Hắn hầu như luôn luôn như thế –những kẻ bất mãn luôn như thế. Hắn hỏi.

- Anh nghĩ sao về cái này?

Tôi đọc dòng chữ trên tạp chí, rồi nhìn hình đính kèm. Đó là hình một con đười ươi, và phía dưới có tên con vật. Nó có họ và tên – y như mình. Nó ngồi trước một bàn viết, hút xì gà và đang giả bộ viết thư. Tôi thấy gớm, điều này không tốt đối với tôi. Tôi trả tờ báo lại cho Lesohn. Thấy tôi không nói gì, hắn sẵng giọng.

- Sao? Tôi muốn biết anh nghĩ thế nào?

- Không nghĩ gì cả… Tôi không quan tâm.

- Thật là ngốc nghếch. Con khỉ này kiếm được hai trăm bảng một tuần ở Royal Music Hall tại Picadilly. Nó làm giàu cho kẻ đã huấn luyện nó.

- Tôi không cần biết.

Hắn cười khẩy.

- À, anh muốn làm việc trong khu rừng mắc dịch này cho đến chết hả? Schreiber à, tôi có những kế hoạch khác trong đầu.

Tôi biết, nhưng tôi không nói gì. Hắn la lên.

Đúng, tôi không muốn bị chôn ở đây, để mấy con wawa đến thăm mộ tôi. Tôi muốn chết tại Paris, tôi muốn hưởng thụ cuộc sống trước khi chết, Schreiber à. Tôi có quen một cô gái, cha cô là chủ quán café Primeroses. Chúa ơi! Tại sao tôi lại đến cái xứ khỉ ho cò gáy này?

- Thế anh sẽ được lợi gì?

Tôi hỏi và chỉ hình con đười ươi trên báo. Hắn hét lên.

- Lợi gì hả, lợi gì hả? Đồ ngu! Ta, Pierre Lesohn đây cũng sẽ huấn luyện được một con đười ươi.

- Chuyển một con vật thành người là không tốt đâu. Ở địa vị anh, tôi sẽ không làm thế.

Nghe tôi nói thế, Lesohn cười dữ dội đến nỗi hắn bị run giật. Hắn cho rằng đó là một chuyện đùa hay. Hắn thả người xuống giường, ngồi cười thêm mười phút nữa. Tay Lesohn này rất khôn, quá khôn để rời bỏ Paris. Những người khôn nên ở lại thành phố – rừng rậm không phải là một nơi dành cho họ. Nó chỉ dành cho những ai đã qua thử thách. Lesohn chưa hề có thời gian trải qua thử thách. Hắn quá bận lo lên kế hoạch này, kế hoạch kia.

Schreiber ngừng nói và lại cúi ra phía trước. Có một âm thanh chói tai trong tiếng ù ù phát ra từ nhà tù, và như một nhạc trưởng, ông đang cố phân biệt ra nốt sai lệch đó. Ông thận trọng đứng dậy, rồi biến vào bóng tối bên trong.

Khi trở ra, ông châm ống điếu từ từ – cuộc sống trong rừng rậm làm cho con người có động tác bình tĩnh và ung dung hơn – rồi ngả lưng xuống cái ghế do ông tự chế. Ông giải thích.

- Con khỉ con bị bệnh. Nếu sống trong rừng rậm, thì nó đã chết rồi. Ở đây, tôi nghĩ nó sẽ sống. Nhưng ta hãy nói tiếp về Lesohn, tay người Pháp ma lanh, lẽ ra nên ở lại Paris… Hắn dán hình con khỉ – người lên đầu giường, và nhìn mỗi ngày. Hình ảnh ấy xen vào giữa giấc ngủ và hắn. Hắn la lớn.

- Hai trăm bảng một tuần. Đồ người Đức cứng đầu, thử nghĩ xem! Gần năm ngàn franc rồi! Bốn ngàn mark! Sao ta không dạy được một con?

- Tôi thì không. Tôi thích con đười ươi như cũ hơn, nó phù hợp với tôi hơn. Nếu nó trở nên đủ khôn để hút xì gà của tôi và đọc thư của tôi, thì tôi sẽ không còn thích nó nữa. Nó sẽ không còn ở vị trí mà Chúa đã xếp đặt cho nó trong thế giới động vật.

Tôi làm Lesohn phát chán khi nói thế. Rất chán. Ba ngày sau, một người bẫy được một con đười ươi vừa mới lớn, và tay người Pháp vội mua về. Hắn nói với Fogelberg và tôi.

- Đúng cái tuổi tôi cần. Tôi muốn dạy nó thật sớm. A ha! Hai bạn ngố ơi, hãy đợi đấy. Cả cô bé có cha là chủ quán café, hãy đợi đấy. Anh bạn Đức à, giáo sư Pierre Lesohn và con đười ươi khôn ngoan! Năm ngàn franc một tuần! Có hay không?

Nhưng Fogelberg và tôi không nói gì. Chúng tôi biết địa vị của con đười ươi trong thế giới động vật, và chúng tôi chỉ muốn để nó ở đúng vị trí của nó. Mẹ tạo hóa đã sắp đặt cấp bậc, và tạo hóa biết rằng đười ươi không phải là loại sinh thể sinh ra để viết thư cho bạn gái, hay để ngồi đó phì phèo xì gà, đeo ủng quá chật kẹp chặt ngón chân. Những ngón chân này được tạo ra để nó đu trên cây mà di chuyển. Từ con tê tê ăn kiến, có chiếc áo giáp bằng sừng, cho đến chính Pierre Lesohn, tạo hóa đã xếp đặt mọi thứ rất đúng đắn và phù hợp.

Lesohn không thích hợp với cuộc sống trong rừng. Không! Anh bạn à. Hắn luôn sôi nổi, và mười lần trong một ngày, cần phải có một cái gì đó để nuôi dưỡng sự kích động quá mức này. Ở đây không có gì đặc biệt cả. Hoàn toàn không có gì cả. Dân thành thị cứ tưởng chỗ chúng tôi có nhiều chuyện xảy ra. Họ lầm. Đây là cái nôi nơi anh có thể nghỉ ngơi nếu anh thích. Anh hiểu không? Tay người Pháp không thể ngồi yên nổi. Hắn mới sở hữu được con đười ươi có hai ngày, mà đã tưởng tượng mình là triệu phú. Đúng, đúng. Hắn mơ sẽ mua nhà ở Paris, mua xe, mua nụ cười các cô vũ nữ ở Grand casino. Có những người như thế. Ảo tưởng chính là những cỗ xe dẫn họ đi thẳng xuống địa ngục. Dưới giường hắn có cái chai vuông, và thỉnh thoảng hắn cứ uống mừng con khỉ và mừng cuộc sống mới mà hắn sẽ có Paris. Theo tôi, thì hắn uống mừng quá nhiều.

Con khỉ này học được nhiều trò rất nhanh – nó bắt chước tài lắm. Mỗi khi Forgelberg và tôi chèo xuồng đến nhà Lesohn, hắn cứ lôi con vật lông lá kia ra làm trò cho chúng tôi xem. Cả Forgelberg lẫn tôi đều không thích như thế. Chúng tôi nói thẳng cho Lesohn biết, hắn cười và trêu chọc chúng tôi. Hắn thường thốt lên.

Ôi, hai lão ngốc! Hãy đợi đấy! Xem giáo sư và con đười ươi kiếm được năm ngàn franc một tuần – năm ngàn franc! Thử nghĩ xem! Ở quán café Primeroses, tôi sẽ nhớ đến hai ông bạn già ngốc nghếch của tôi đây, còn ở lại trên bờ sông Samarahan hôi hám.

Hắn như điên lên do nghĩ về cuộc sống ăn chơi mà hắn sẽ được hưởng. Hắn uống rượu, Chúa ơi! Hắn uống, hắn tưởng tượng mình đi khắp châu Âu với con khỉ đẻ ra tiền. Hắn thật sự điên mất. Và tôi nghĩ rằng con đười ươi cũng bắt đầu nghĩ hắn bị điên. Nó cứ ngồi bên cạnh Lesohn, nghĩ nát óc xem tại sao tay người Pháp kích động lên như thế. Con vật không hề biết gì về những giấc mơ của ngài Pierre Lesohn. Không, anh bạn à. Nó không hề biết rằng tay người Pháp định biến trí khôn của nó thành một cái bục, từ đó hắn leo lên thiên đường. Ồ không, nó chỉ là con đười ươi mà! Làm sao nó hiểu được lý do khiến người ta có thể trả bốn ngàn mark một tuần để xem nó chúi mũi vào cái ly và hút thuốc. Ôi, nghĩ đến đó tôi phát bệnh luôn.

Nhưng đến một hôm, con khỉ dở chứng và không chịu làm gì nữa. Dường như hôm đó Lesohn say rượu, có lẽ hắn say rượu. Con vật thì giận hờn, còn tay người Pháp thì say. Về sau Lesohn kể lại cho tôi nghe là con đười ươi phá đổ hết mấy cái hộp chứa mẫu vật và dở đủ trò nhõng nhẽo; hắn cũng làm y như vậy. Hắn thấy nhà, xe, vũ nữ và quán café Primeroses tan tành, do con đười ươi dở chứng, và hắn lăn ra bệnh rất nặng. Hắn uống rất nhiều, đến nỗi gần điên luôn, và rồi hắn đã làm một chuyện...

Khu rừng rậm như run lên từ độ sâu xanh thẳm, khi Schreiber ngưng nói để một lần nữa lắng nghe tiếng động từ bên trong. Trong màn đêm ấm áp, có một thứ ma thuật quỷ quái, như chạm nhẹ vào ta bằng những ngón tay vô hình, và đang rình rập bên ngoài cái nhà chòi đơn độc. Rồi ông người Đức kể tiếp.

- Có lẽ hắn bị điên – điên hoặc say. Sông Samarahan chảy ngay bên cạnh nhà Lesohn, và dòng Samarahan chỗ đó đầy sự sống. Cá sấu, phủ đầy bùn, xấu xí, cứ nằm ngủ trong bùn suốt cả ngày. Gớm! Tôi ghét cá sấu lắm, chúng làm tôi buồn nôn. Còn tay người Pháp, thì bị khùng, vì rượu và vì hắn tưởng con đười ươi trở nên ngu ngốc.

- Rồi sao? Chuyện gì xảy ra?

Màn đêm hình như cũng đang lắng nghe câu chuyện này. Tiếng ù ù của những con thú bị nhốt trong nhà cũng giảm xuống đến chỉ còn là những tiếng rì rầm. Schreiber kể tiếp.

- Rồi Lesohn dạy cho con đười ươi một bài học vâng lời. Hắn trói con vật vào gốc cây gần bờ sông đầy phù sa, hôi hám, ướt nhẹp, trong khi chính hắn, Pierre Lesohn, thì nằm dưới mái hiên nhà, khẩu Winchester trên chân.

Con đười ươi khóc rên, còn Lesohn thì cười. Về sau, hắn kể cho tôi nghe. Con khỉ cứ rên rỉ, rồi nó hét lên khiếp sợ. Một mảnh bùn động đậy,và con khỉ sợ, rất sợ. Anh biết ánh mắt lạnh như đá của con cá sấu – y như mắt con cá mập ăn thịt người. Không có con vật nào có ánh mắt lạnh như thế. Cá mập hả? Không! Cá mập có ánh mắt chiến đấu. Cá sấu thì không chiến đấu, nó chờ đến khi mọi lợi thế đã thuộc về nó – nó là một con quỷ. Con khỉ bị Lesohn trói đang thu hút con cá sấu chui ra khỏi đống bùn nhơ nhớp, và con đười ươi đã dại dội để lộ cho cá sấu biết nó đã nằm trong tay cá sấu khi khóc rên lên như thế. Anh hiểu không?

Con cá sấu rình nó suốt một tiếng, hai tiếng, ba tiếng – con cá sấu nghĩ đó là cái bẫy. Lesohn cũng rình: Hắn muốn dạy cho con đười ươi biết dân từ Paris đến khôn như thế nào.

Con cá sấu vẫy bùn trên lưng xuống để nhìn cho rõ hơn. Con đười ươi hét lên để van xin Lesohn đến cứu nó. Nó hét lên hết sức lực. Nó cà lăm để nói nó sẽ chịu học bao nhiêu trò nếu Lesohn đến cứu nó, nhưng Lesohn chỉ mỉm cười và không nhúc nhích.

Con cá sấu chui ra khỏi đống bùn và nhìn con đười ươi. Con đười ươi run toàn thân. Sau này, Lesohn kể cho tôi nghe rằng con đười ươi chửi bới hắn khi con cá sấu giật một cái để vẫy nước ra khỏi con mắt và tiến lên bờ một chút. Ánh mắt lạnh lùng đó làm mê hoặc con đười ươi. Rồi nó lấy lại bình tĩnh. Nó la lên và cầu nguyện bằng tiếng khỉ, và nhờ đó con cá sấu mạnh dạn hơn. Ồ, đúng! Cá sấu nghĩ nó cầm được bốn con ách trong ván bài với con đười ươi và nó nghĩ nên thử vận may. Nó phóng về hướng lùm cây. Nhưng Lesohn đang chờ giây phút đó. Hắn tỳ súng vào vai, thật nhanh. Viên đạn trúng ngay mắt con cá sấu làm nó rơi trở xuống bùn.

Anh thấy Lesohn là loại người như thế nào chưa? Hắn là một thằng khùng.

Ngày hôm sau, khi Fogelberg và tôi đến nhà hắn, hắn kể hết cho chúng tôi nghe và hắn cười. Con đười ươi quá sợ Lesohn lập lại cái trò đó đến nổi nó lăng xăng quanh chúng tôi, cố làm tất cả những gì làm được. Mỗi khi Lesohn nhìn nó, nó run lên như sắp lên cơn, rồi rên khóc như trẻ con: Cá sấu rinh nó suốt ba tiếng mà. Anh hiểu không?

Tay người Pháp bỗng gào lên:

- Nhìn nó kìa. Nó không dở chứng nữa! Tôi đã trị được nó rồi!

Rồi hắn hét con đười ươi.

- Lại đây! Đem chai rượu đến cho ta.

Con đười ươi hấp tấp chạy đi lấy chai rượu. Nó chạy như thể đó là vấn đề sống còn đối với nó, và có lẽ đúng như thế trong đầu nó. Còn Lesohn thì bò lăn ra ôm bụng cười, cười to đến nỗi ở tận Brunei cũng nghe thấy. Hắn cứ thề rằng ánh mắt lạnh đá của con cá sấu là thứ tốt nhất để dạy đười ươi.

- Tuần sau, tôi sẽ mang nó đi Singapore, từ đó tôi sẽ lấy vé tàu biển đi Columbo, rồi chuyển tàu đi Paris bằng Messageries Maritimes. Năm ngàn franc một tuần! Các anh sẽ thấy hình tôi trên báo. Chúa ơi! Đúng! Các anh sẽ đọc bài báo kể về Pierre Lesohn, và con đười ươi biết làm trò…

Schreiber dừng kể. Ngọn gió thổi đến từ biển đông, đi thẳng vào rừng, làm rách tau lá cây cọ, như một đoàn quân ào đến trong tiếng ồn ào. Gió đột ngột tắt, nhường chỗ cho một bầu không khí chờ đợi lạ lùng, căng thẳng. Màn đêm như cũng đang lắng tai nghe một cái gì đó mà nó biết là sẽ đến. Tôi hăng hái nói:

- Anh kể tiếp đi, kể đi! Hãy kể chuyện gì đã xảy ra!

Schreiber bình tĩnh nói.

- Bốn ngày, sau buổi tối hôm đó, tôi đi xuồng xuống dòng sông Samarahan. Khi đến nhà Lesohn, tôi gọi hắn nhưng không có tiếng trả lời. Tôi tự nhủ là hắn đã đi vào rừng rồi; tôi sẽ vào nhà đợi hắn và tìm một cái gì đó để uống. Trời nòng dữ dội, và dòng sông Samarahan không phải là một nơi nghỉ mát. Không! Hoàn toàn không.

Anh có bao giờ cảm giác rằng một sự im lặng vượt quá mức không? Có lúc, trong rừng, tôi phát hiện một sự bình lặng khả nghi. Đó là điều tôi đã cảm giác, tối hôm nay, khi con rắn đỏ xổng chuồng. Thông thường, trong rừng, sự bình lặng này lấn át tiếng dế kêu, và dường như ngăn không cho những giọng cỏ con động đậy. Vâng! Lạ lắm. Mỗi khi tôi cảm nhận một sự im lặng như thế, là tôi cảnh giác ngay. Tôi không sợ nhưng tôi biết rằng những sinh vật khác, những con vật cảm nhận những chuyện tôi không thể cảm nhận được, đều rất sợ. Tôi cảm nhận chính một bầu im lặng như thế khi bước  trên lối đi dẫn lên nhà Lesohn. Sự im lặng sờ mó vào tôi y như hàng ngàn cái bàn tay lạnh. Tôi không có đầu óc tưởng tượng, nhưng trong rừng riết rồi làn da tôi mách bảo cho trí óc tôi một điều mà tôi không hiểu nổi.

Tôi rón rén đi đến khóm cây xoài ở cuối lối đi. Để làm gì? Tôi không biết, nhưng như thế đấy. Tôi sắp phát hiện ra một cái gì đó. Tôi biết như thế. Tôi đứng lại, liếc nhìn qua cành cây, và tôi thấy gì? Đúng, tôi thấy một cái gì đó toan cố làm cho trí óc tôi hiểu được cái tin mà làn da tôi đang cố truyền đạt cho tôi. Tôi biết, nhưng lại không biết. Anh có hiểu không? Tôi rượt đuổi theo điều đó khắp mọi ngõ ngách trong trí óc tôi, và cứ mỗi phút trôi qua là tôi tiến lại gần nó hơn. Những gì tôi nghĩ làm cho điều đó gần hơn, và môi tôi bị khô. Tôi nhớ đến chuyện mà Lesohn đã làm đối với con đười ươi, cột nó vào cây, làm cho nó điên lên vì khiếp sợ, vì cái nhìn lạnh đá của con cá sấu. Tôi vừa xoay tròn những suy nghĩ này trong đầu, vừa quan sát sân hiên nhà. Tôi tưởng như thấy con đười ươi bị cột vào cây, và con mắt lạnh đá nhìn nó từ đống bùn, rồi… tôi hiểu ra! Đột nhiên hiểu ra như tia chớp. tưởng như tôi bị bịch cát rơi trúng đầu.

Suốt ba phút, tôi không động đậy được. Cuối cùng tôi loạng choạng bước đến sân hiên. Anh biết ở đó có gì không? Con đười ươi ghê gớm và to tướng kia cầm cây súng của tay người Pháp và đang khóc như người. Tôi la lên.

- Lesohn đâu? Hắn đâu rồi?

Rồi tôi cười như thằng điên vì câu hỏi của mình. Làn da, cũng là mắt và tai tôi, đã cho tôi biết Lesohn ở đâu. Vâng! Đúng như thế. Tôi lại la lên lần nữa.

- Hắn đâu? Chỉ cho ta xem Lesohn ở đâu.

Con đười ươi lau nước mắt chảy trên cái mũi xanh gớm ghiếc của nó, dùng cái tay lông lá chạm vào tôi, rồi lê chân bước đi về hướng bờ sông đầy bùn, nơi tay người Pháp đã cột nó, để dạy cho nó một bài học vâng lời.

Tôi thấy buồn nôn. Bầu không khí làm đảo lộn ruột gan tôi. Tôi biết chuyện gì đã xảy ra. Đúng, tôi biết. Đầu óc tôi đã ráp lại tất cả, như các mảnh trong trò chơi ghép hình. Tôi biết Lesohn đã làm gì con vật. Tôi biết cái tật hay bắt chước của con đười ươi, và tôi biết rằng Lesohn thường hay say rượu. Và có cả cái điều mà làn da tôi đã rút ra được từ bầu khí im lặng. Trong khi đi theo con đười ươi, tôi ướt đẫm mồ hôi lạnh. Khi gần đến bờ sông, tôi ôm chặt cây súng, tìm kiếm xung quanh một cái gì đó xác nhận cho điều kinh khủng mà linh tính tôi đã cảm nhận. Và bằng chứng còn đó: Một tay áo vét cột vào cái cây nơi tay người Pháp đã cột con đười ươi một tuần lễ trước đó, và tay áo không trống rỗng. Không! Dây đã được siết chặt quanh cổ tay Lesohn, và dât rất chặt. Dây đã chống lại nổi sức kéo và còn đó như một chứng cứ về chuyện đã xảy ra.

Tất cả quá rõ ràng đối với tôi. Có lẽ Lesohn say mèm, anh hiểu không? Và trong khi hắn say, ý nghĩ đã nảy ra trong đầu con đười ươi là phải bắt Lesohn cảm giác sự rùng rợn khi chịu cái nhìn lạnh đá của con quỷ nằm trong bùn. Con đười ươi đã cột Lesohn vào cây, rồi nó cầm cây súng và bắt chước tay người Pháp, ngồi trên sân hiên để chờ con cá sấu đầu tiên phát hiện ra rằng Lesohn không tự vệ được.

Rất rõ, ôi, quá rõ ràng! Nhưng khi dạy con đười ươi, tay người Pháp đã quên dạy nó nạp đạn vào súng. Xui quá, đúng không? Cây súng không có đạn, và khi cá sấu chui ra khỏi bùn, thì con đười ươi không làm gì được. Không! Nó cứ cầm súng và khóc như người cho đến khi tôi đến, nhưng lúc đó đã quá trễ.

- Thế anh làm gì?

Tôi la lên trong khi giọng trầm của Schreiber như bị im lặng tấn công và dồn nén. Ông người Đức bình tĩnh trả lời.

- Không làm gì cả, Lesohn đã kể cho tôi nghe những gì hắn làm cho con đười ươi. Định mệnh có những hướng đi lạ lùng. Tôi nhìn con đười ươi, rồi nó vừa khóc vừa bước thụt lùi. Nó quay lại khoảng một chục lần, vẫn khóc lóc, cho đến khi rừng rậm nuốt mất nó.

Ông người Đức vẫy tay chỉ về hướng khu rừng tối thui đang rình rập và lắng nghe ông.

-… Ở một nơi nào đó trong kia, có một con đười ươi bị ám ảnh bởi một tấn bi kịch

--------------------------------------- hết.

Đôi mắt

Đôi mắt

            K. Mohamed

Những người có mắt để nhìn, đều cười mỗi khi gặp tôi. Một số cười theo lối chế giễu, độc ác. Họ nhạo báng với nhau những chuyện về tôi. Bây giờ họ càng được dịp cười cợt nhiều hơn nữa, bởi vì xấu xí như tôi mà cũng có người yêu. Tiến xa hơn nữa, tôi sắp lấy nàng.

Làm sao hắn quen được nàng? Làm thế nào hắn có thể trở thành chồng nàng?...

Đó là điều khiến họ rất ngạc nhiên, họ cười với nhau và cười cả vào mũi tôi. Chung quy lại, có một điều lớn nhất mà họ không chịu hiểu: Dù có xấu mấy đi nữa thì tôi vẫn là một con người.

Tôi biết thân hình mình ngắn cũn, lưng gù, đầu to, khuôn mặt dị hợm gần như không có trán, chân cao chân thấp do bị tật bẩm sinh. Nhiều người bảo tôi trông giống con khỉ hay đười ươi, song không ai cười khi trông thấy con khỉ, mà họ cười bởi một đồng loại nom giống loài khỉ. Một lần đang cà nhắc đi trên đường phía sau mấy người lạ có vẻ có học, chợt tôi nghe một người đàn ông nói với các bạn:

- Kìa, trông người kia y hệt nhân vật chính trong film Thằng gù trên gác chuông nhà thờ Đức Bà.

Tôi không phải thằng gù nhà thờ Đức Bà nên không cần cãi lại, dù có cãi cũng vô ích, song những cái đó làm mặc cảm về sự xấu xí trong con người tôi tăng lên – tôi càng buồn bã thêm – tôi chán ngán cho thân phận mình…

Tôi thường tránh không dám để các bà các cô sang trọng trông thấy: Bởi vì nếu lỡ vô tình gặp tôi, các bà các cô sẽ quay mặt đi một cách ghê tởm, giống như những người theo đạo Balamon bất ngờ bắt gặp con cú báo hiệu điềm gở. Nói tóm lại, đối với mọi người, tôi không có quyền có mặt trên cõi đời này.

Gia đình tôi tương đối khá giả. Cha tôi mất từ khi tôi còn nhỏ nên tôi không biết thân hình ông như thế nào. Cái gì khiến tôi có diện mạo khó coi đến thế: Di truyền chăng? Lỗi tại cha hay tại mẹ tôi? Không, tôi chưa từng nghe ai nói rằng cha tôi xấu, mà giả sử nếu có, tôi càng không oán trách cha mẹ mình. Tại sao lại oán trách? Vì lỗi đã sinh ra tôi ư? Nghĩ cho cùng, cha mẹ tôi không có quyền định đoạt khi tôi còn nằm trong bụng, cũng như cả cha lẫn mẹ tôi chắc chắn đều không mong đợi sinh ra một đứa con đáng ghê tởm. Bây giờ chỉ còn lại có mẹ tôi. Dù sao tôi cũng là kẻ nối tiếp dòng dõi gia đình – chẳng nhẽ một cái cây xấu xí thì không được quyền tính đến chuyện đâm chồi nảy lộc hay sao? Việc đó mẹ tôi rất lấy làm lo nghĩ vì càng ngày tôi càng lớn tuổi. Một hôm bà than vãn:

- Con trai của mẹ, dẫu thế nào chăng nữa mẹ cũng mong mỏi có một đứa con dâu và những đứa cháu nội – mẹ già rồi!

Lòng nặng trĩu, nhói buốt, tôi trả lời gượng gạo:

- Vâng, con cũng nghĩ thế!

Dựa vào sức tôi thì không làm gì được, mẹ tôi bèn năn nỉ nhờ cậy một bà hàng xóm tóc bạc – vẫn quen với việc mối mai. Hai bà thầm thì bàn tính với nhau, đi đi về về tất bật, nét mặt có vẻ thất vọng. Tôi hỏi dò:

- Chuyện đó ra sao hả mẹ?

- Không, có gì đâu!

Những cái lắc đầu và những tiếng có gì đâu như giấu diếm ấy, tôi thầm hiểu là nó hàm chứa nỗi lòng trắc ẩn của một người mẹ. Và những kẻ lâu nay không có chuyện gì để cười, bây giờ lại tha hồ chế giễu: Ôi, cái con khỉ đột đó, nó muốn lấy vợ. Tôi buồn lắm. Bà cụ hàng xóm thành thật khuyên nhủ:

- Cháu phải biết cho của mẹ cháu. Bác với mẹ cháu đã hết sức tìm kiếm khắp nơi, nhưng chẳng chỗ nào ưng thuận hết.

Tôi bắt đầu ăn mặc chải chuốt, bỏ khăn mùi xoa vào túi, xịt dầu thơm mỗi khi ra đường. Kết quả là những lời đàm tiếu lại càng cay độc hơn. Thiên hạ nhổ nước bọt, họ bảo nhau: Dù có tắm đến nước ngũ vị thì con quạ đen cũng chẳng có cách nào đổi lốt trở thành thiên nga – rõ thật rởm đời!

Mấy năm sau thì mẹ tôi mất. Tội nghiệp bà mẹ đáng thương của tôi: Cho đến lúc chết, vẫn không thực hiện được niềm mong mỏi cuối cùng là có một người con dâu. Đàn bà con gái chẳng ai thèm lấy một con khỉ – người!

                                             o0o

Một hôm, tôi bỗng nghe có tiếng gậy chọc chọc ở cửa và một giọng con gái rên rỉ, cầu khẩn:

- Lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phúc bố thí cho kẻ mù lòa tật nguyền này miếng cơm manh áo…

Đó là một người con gái mù, hoàn toàn xa lạ. Tôi vịn tay vào thành cửa, chân cao chân thấp đứng lặng im nhìn nàng: Tội nghiệp, còn trẻ thế này mà hỏng mắt, lang thang hành khất kiếm ăn!

- Lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phúc…

Tuy nàng ăn mặc rách rưới, nghèo khổ nhưng nhìn kỹ tôi thấy nàng có khuôn mặt trái xoan, thân hình đầy đặn, cân đối, với cặp mắt đục nhờ chỉ toàn tròng trắng. Có lẽ nàng còn trẻ lắm, kém tôi chừng vài ba tuổi là cùng và giả sử nếu không mù thì có thể nói rằng nàng là một cô gái đẹp. Tự nhiên tôi thấy lòng mình rung động. Tôi tập tễnh bước xuống, dắt tay nàng:

- Cô ngồi lên đây! Ngồi lên trên hè này…

Người con gái quờ quạng kẹp chiếc gậy vào nách, cặp mắt hấp háy. Một tay tôi cầm tay nàng, tay kia đỡ trên lưng giúp nàng ngồi lên một chiếc ghế nhỏ ở phía cuối hiên. Chao ôi, tôi là đàn ông, lần đầu tiên tiếp xúc với da thịt người phụ nữ – lòng tôi xốn xang. Tay tôi run rẩy, mặt tôi vô tình gần với mặt nàng… Ngoại trừ đôi mắt đục nhờ, khuôn mặt nàng sao xinh xắn đến thế, đúng là khuôn mặt trái xoan, hiền lành, cam chịu…

Tôi vào nhà lấy thức ăn đem ra và đặt vào tay nàng một đồng rupi – người tôi nóng bừng. Nàng có biết rằng tôi hồi hộp, giọng tôi run rẩy, khô khốc? Riêng tôi, tôi muốn được ngồi gần nàng.

Người con gái kể cho tôi nghe tên nàng là Lela, hành khất kiếm ăn nuôi mẹ già bị liệt một chân. Hai mẹ con trú ngụ trong một cái chòi ở ngoại ô, dựa vào bức tường của một xưởng máy chế tạo nào đó dường như rất rộng. Khi nàng đi, tôi năn nỉ nàng thỉnh thoảng ghé lại.

Thế rồi, Lela đến thường hơn và thành thói quen. Mỗi lần nàng đến, chúng tôi lại ngồi bên nhau, nói với nhau đủ thứ chuyện. Những lúc có nàng, tôi cảm thấy đời mình đỡ cô đơn và những mặc cảm lâu nay vẫn đè nặng trong lòng nhẹ bớt phần nào. Cuộc sống trở thành có ý nghĩa hơn đối với tôi. Tôi thấy rõ tôi là một con người, không phải là một con vật bị thiên hạ khinh bỉ, ghê tởm. Đôi mắt của Lela – nếu nàng có đôi mắt bình thường trong sáng như mọi người con gái khác thì chắc chắn nhan sắc nàng sẽ tăng lên rất nhiều. Chẳng phải cánh đàn ông thường say mê ánh mắt của phụ nữ đó sao? Nhưng tôi cũng hiểu, nếu Lela có cặp mắt bình thường thì chưa chắc nàng đã phải làm cái nghề cái bang, hoặc giả sử chẳng may phải đi ăn xin chăng nữa thì với đôi mắt sáng, nàng sẽ trông thấy khuôn mặt tôi, thân hình tàn tật của tôi và rồi nàng cũng sẽ ghê sợ không nhận bất cứ một cái gì khác từ tôi! Không, cặp mắt sáng sẽ ngăn cản, không cho tôi được phép gần nàng. Tôi suy nghĩ vị kỷ như vậy bởi vì tôi là người khốn khổ, hèn kém – bị cuộc đời ruồng bỏ trong khi vẫn có tình  cảm của một con người. Tôi thèm khát tình yêu, thèm khát tình người. Từ sự them khát đó, có gì xấu xa trong những ý nghĩ thực tế của tôi?

Thiên hạ để ý đến sự liên lạc giữa hai chúng tôi nhưng không ai thèm ghen tỵ. Một con khỉ – người giao du mật thiết với một cô ả hành khất đui mù, điều đó khiến đa số đều thích thú. Họ thấy thật khôi hài, gần như một sự nhạo báng của tạo hóa đối với những kẻ bị đời khinh miệt, ở tận đáy bùn lầy.

Một hôm, tôi cầm tay người con gái.

- Lela, em nghĩ thế nào về anh?

Nàng cúi mặt mỉm cười e lệ. Tôi nài nỉ:

- Nói đi em, Lela! Hãy nói cho anh biết em nghĩ thế nào…

Lela ửng hồng gò má giống tất cả mọi người con gái khác cho dù mù lòa – tại sao người mù không được quyền e lệ như mọi người khác nhỉ?

Nàng thỏ thẻ đáp, vẻ hóm hỉnh, đâu đây còn vương nụ cười:

- Chẳng nhẽ em lại có thể nói rằng anh đối xử không tốt với em, một kẻ đui khó tật nguyền?

Toàn thân tôi run rẩy, hồi hộp – câu nói sao dễ thương quá. Tôi nắm tay nàng, giọng đứt quãng:

- Em… em có yêu anh không?

Người con gái không trả lời, chỉ im lặng mỉm cười – trông mới dịu hiền làm sao!

Sau khi nàng đã đi khỏi, tôi vẫn ngồi im thưởng thức niềm vui đang tràn ngập trong lòng như say, như mơ. Tôi thầm gọi tên nàng: Lela, Lela, Lela… Ít ra thì cuối cùng tôi cũng đã có một cái tên để mà yêu thương trìu mến, có một người con gái biết yêu thương tôi – để đắp đổi cho nhau trong thế giới nghiệt ngã thiếu tình người này. Cuộc sống từ nhỏ tới lớn tôi đã từng chịu đựng, bây giờ bỗng trở nên ngọt ngào, thắm đượm tình thân ái.

Bây giờ, tôi thấy e dè những kẻ vẫn cười nhạo tôi. Liệu họ có cho Lela biết rằng tôi cực kỳ dị hợm, rất đáng ghê tởm không? Nếu đúng như vậy thì nhẫn tâm quá, họ coi sự xấu xí của tôi như kẻ thù, không dành cho tôi lấy một điểm tựa nào để sống – mà nào tôi có đụng chạm gì tới họ đâu? Tại sao mọi người lại căm ghét tôi về cái tội dị dạng mà tôi không được quyền quyết định? Còn Lela, liệu có thiên kiến về cái xấu cái đẹp như mọi người khác không? Đã có lần, nàng kể với tôi rằng nàng bị mù từ lúc mới ra đời. Theo tôi hiểu, những người hỏng mắt bẩm sinh như vậy không có khái niệm gì về cái xấu cái đẹp. Tôi không dám nói điều bất hạnh của nàng là sự may mắn cho tôi, nhưng thật ra nó cũng khiến tôi bớt băn khoăn lo lắng phần nào.

Tôi suy nghĩ nhiều về sự kết hợp giữa hai chúng tôi. Gia đình tôi theo đạo Hồi, còn nàng theo đạo Hindu – thuộc đẳng cấp khác, thấp kém hơn. Những cuộc hôn nhân khác tôn giáo, khác đẳng cấp như vậy thường không được chấp nhận, sẽ chẳng có vị chức sắc nào chịu đồng ý đứng ra làm lễ – thật là khó khăn.

Như thường lệ, hôm sau Lela đến, tôi cầm tay nàng.

- Lela, em có đồng ý lấy anh không?

Người con gái im lặng suy nghĩ.

- Anh nói sao? Anh không nghĩ rằng hai đứa chúng ta tôn giáo khác nhau, đẳng cấp khác nhau…?

- Không em ạ, anh chỉ cần ý kiến của em thôi. Thượng đế đã run rủi cho chúng mình gặp nhau, em công nhận anh là một con người, bằng lòng lấy anh – vậy là đủ. Đẳng cấp và tôn giáo là những gì con người tạo ra, không thể vì nó mà chúng ta đánh mất hạnh phúc… Nói đi em, Lela! Hãy nói rằng em không nỡ làm anh đau khổ.

- Vâng, em nói. Gần đây, em bị thiên hạ nhạo báng khủng khiếp. Mỗi lần thấy em ở nhà anh đi ra là họ bảo: Đấy, sắp làm cô chủ, vợ con khỉ đột rồi đấy! Theo họ, anh không được đẹp à?

- Đúng thế, đối với những người mắt sáng, anh không đẹp trai và có thể nói thân hình dị hợm – rất xấu. Nhưng riêng em, em nghĩ thế nào?

Người con gái lặng lẽ lắc đầu:

- Em không hiểu gì về cái xấu cái đẹp, không biết rõ mặt người và cũng chưa từng biết con khỉ đột hay con đười ươi hình thù ra sao nữa. Đã không biết thì em không màng để ý tới. Thế giới của em là lòng tốt của con người. Em nhìn thấy lòng tốt đó bằng trái tim. Đối với em, anh là người đàn ông đẹp nhất trên đời này! Gia đình anh theo đạo Hồi, đẳng cấp cao hơn em gấp bội. Người cần suy nghĩ là anh chứ không phải em. Vậy mà anh không chê em hèn kém, tật nguyền…

…Em không có gì để đền đáp lại tình yêu của anh, kể cả điều bình thường nhất là đôi mắt mà người con gái nào cũng có. Em thua kém tất cả mọi người. Đã có những ngày xin ăn không được, cả hai mẹ con em đành nhịn đói từ sáng đến tối. Ban đêm, cả hai nằm co quắp trong cái chòi trống trải lót mấy nắm rơm bên lề đường; dù gì cũng là thân con gái – em sợ lắm! Cuộc đời em, tất cả đều là bóng tối. Em khao khát tình cảm của con người, lòng tốt của con người chứ đâu có nhìn thấy mà dám để ý họ xấu hay đẹp? Hầu hết những người đàn ông ở đẳng cấp cao như anh đều giữ danh giá của họ, không bao giờ chịu hạ mình ném vào chén của đứa con gái ăn mày hèn hạ lấy một đồng xu nhân danh lòng từ thiện. Lần đầu tiên gặp anh, em rất ngạc nhiên: Anh thương xót em khác hẳn mọi người – em biết ơn anh! Từ sự biết ơn ấy, em kính yêu anh như thần thánh. Em chỉ áy náy vì không có gì để đền đáp lại anh thôi… Còn việc hôn nhân tùy anh định liệu, em không cần biết anh xấu hay đẹp. Nói thật, em có hiểu xấu đẹp là thế nào đâu mà phải thắc mắc về những điều người ta nhạo báng? Chỉ biết một điều rằng em yêu mến, kính trọng anh, biết ơn anh hơn bất cứ mọi người trên đời, vậy là đã quá hạnh phúc cho em rồi.

Người tôi rung rung, tôi ứa nước mắt nắm chặt tay nàng.

- Lela, đừng buồn nữa em! Từ nay, trên cuộc đời này mình đã có nhau, nương tựa vào nhau để sống.

Người con gái cúi đầu im lặng.

                                             o0o     

Ít lâu sau, đám cưới của hai đứa chúng tôi diễn ra: Không người dự, không có luật lệ, tôn giáo, đẳng cấp; chỉ có tôi, Abdulla – một con khỉ đột và Lela – cô gái hành khất đui mù. Hai con người ở tận cùng đáy của xã hội loài người – vốn bị khinh bỉ – chúng tôi nhân danh Thượng đế chung cho cả đạo Hồi và đạo Hindu, thề nương dựa vào nhau, sống đến trọn đời.

Sau ngày đó, Lela đưa mẹ về ở chung khiến thiên hạ lại đàm tiếu: Thật đúng một nhà toàn là thứ tàn tật. Tuy không dám nói ra, nhưng chúng tôi thật sự chung sống hạnh phúc.

Lela là người hiền dịu, được ăn mặc đầy đủ, không phải lang thang hành khất – người nàng bắt đầu có da có thịt trông rất bắt mắt – chỉ tội một nỗi vẫn mù lòa. Thế rồi nàng bắt đầu mang thai, tôi mừng lắm và cả nàng nữa – cũng mừng. Xin cảm ơn Thượng đế! Người thật tốt, nhờ Người nên những kẻ khốn cùng dưới đáy xã hội vẫn có chút đất tình cảm dung thân.

Gần ngày sinh nở, tôi thận trọng mời bác sĩ đến nhà khám cho Lela để đề phòng lỡ có chuyện gì trục trặc. Khám xong, bác sĩ gật đầu.

- Tốt lắm, cái thai rất khỏe… nhưng dường như bà ấy bị khiếm thị từ nhỏ?

- Vâng.

- Khiếm thị bẩm sinh?

- Vâng.

Bác sĩ coi lại mắt cho nàng.

- Cái này không phải mất thị giác mà là trường hợp đặc biệt, bị kéo màng mắt từ trong bào thai. Chữa rất dễ, chỉ cần tiểu phẫu, chẳng tốn kém là bao đâu. Tại sao không chữa sớm?

- Dạ, thưa bác sĩ, tôi cũng chẳng rõ nữa.

- Nếu muốn chữa, đợi bà ấy sinh xong, khỏe mạnh đưa tới bệnh viện, tôi sẽ làm phẫu thuật cho – rất đơn giản.

- Vâng.

Bác sĩ ghi toa thuốc bồi bổ sức khỏe cho Lela, đồng thời dặn kỹ khi nào muốn mổ mắt cho nàng, ông sẽ hướng dẫn rõ hơn.

Bác sĩ ra về, tôi suy nghĩ những lời của ông. Không phải tôi tiếc tiền: Sinh mạng, hạnh phúc của Lela, tôi còn quý hơn của tôi nữa. Thế nhưng…

- Ôi, em sẽ chữa được mắt. Sẽ thấy đường, sẽ nhìn thấy anh và sẽ trở thành người vợ bình thường như mọi người khác. Em sẽ giúp anh được nhiều hơn, anh có mừng không?

- Mừng!

- Thế sao… hình như anh có vẻ không vui?

- Có chứ!

Buổi tối hôm đó, tôi ra đầu nhà ngồi suốt đêm.

Đầu óc ngổn ngang trăm nghìn ý nghĩ – một cuộc vật lộn giữa lý trí và tình cảm: Tôi yêu Lela hơn cả tính mạng mình. Tình yêu của nàng đối với tôi là tất cả. Nhưng nếu chữa lành mắt cho nàng, biết đâu tình yêu đó sẽ không còn nữa – một chút hạnh phúc mà tôi vẫn cố bám víu sẽ không còn nữa. Chao ôi! Tôi đâu phải là người ích kỷ, tôi chỉ muốn bảo vệ chút hạnh phúc đó. Nhưng tôi lại cũng rất yêu nàng…

Tôi dấm dứt khóc.

Hơn hai tháng sau, Lela sinh hạ một đứa bé trai tuyệt đẹp. Thiên hạ lại râm ran bàn tán:

Ôi, nó có méo mó giống bố hoặc đui giống mẹ nó không?

Thật kỳ lạ! Mắt nó sáng giống cha nó còn thân hình thì xinh đẹp giống mẹ.

Hừ! cái con ăn mày đui mù tàn tật đó, thân hình ngày càng đẹp ra!

Con tôi hay ăn chóng lớn, dần dần chập chững biết đi. Đối với tôi, đó là viên ngọc quý. Lela thèm khát được nhìn thấy con, nàng nhắc lại lời ông bác sĩ hồi trước nhưng tôi vẫn cứ nấn ná. Chẳng phải tôi làm biếng, mà tại vì tôi sợ.

- Em van anh! Xin anh gặp ông bác sĩ để giúp em sáng mắt, được nhìn thấy con chúng ta.

- Được. Nhưng anh nghe nói ông bác sĩ đó vừa mới mất. Để thư thả một vài bữa, anh hỏi thăm tìm bác sĩ khác.

Tôi cố lấm liếm rồi cứ hẹn lần hẹn lữa, chưa quyết định.

Một hôm, tôi đi ra ngoài, đến ngân hàng nhận món tiền lãi hàng tháng để chi dùng thường ngày. Ở nhà, nghe tiếng con ngã khóc ngoài sân, Lela vội vàng chạy ra, vô tình vướng phải chiếc gậy do thằng bé nghịch vứt ở cửa, vậy là nàng ngã sấp mặt xuống sân. Bà mẹ không làm gì được, chỉ biết khóc lóc kêu gào…

Hàng xóm dù vẫn xa lánh, nhưng cũng thương tình ùa đến đem nàng đi bệnh cấp cứu. Khi thấy tôi hốt hoảng chạy tới, bác sĩ bảo:

- Bà nhà bị ngã hơi nặng, tôi cho ông vào thăm một chút thôi, không được ở lâu.

- Vâng.

Tôi đến bên giường Lela. Nàng nằm thiêm thiếp đau đớn, hơi thở mệt nhọc – đầu quấn đầy băng.

 - Anh đã đến với em đấy ư? Chao ôi, ước gì em được nhìn thấy anh, thấy con một lần…

Sau đó, nàng ngất lịm. Đêm ấy tôi về nhà, ngồi ôm thằng bé con trong tay, lòng tôi ngổn ngang trăm mối tơ vò. Bà mẹ khóc than rằng con gái bà sắp chết, khiến tôi lo phát sốt: Lương tâm cắn rứt giày vò tôi.

Lela ơi, xin em đừng chết, xin đừng bỏ cha con anh bơ vơ lạc lõng.

Tôi biết, nếu nàng chết là lỗi của tôi, không gì có thể bù đắp: Nàng thật đáng thương! Nhưng nếu nàng sống, với niềm ăn năn hối hận này, liệu tôi có đủ can đảm chờ khi nàng khỏe sẽ đưa nàng đi mổ mắt. Tôi rối rắm quá, tôi không biết phải làm sao. Hiện tại tôi chỉ cầu mong nàng sống.

Than ôi, thiên hạ đã không thông cảm cho nỗi đớn đau dằn vặt của tôi khi có một thân hình dị hợm – họ cười cợt dè bỉu mỗi khi thấy tôi. Còn tôi, tôi cũng đâm ra mù lòa, vì muốn tự bảo vệ mình, bảo vệ chút hạnh phúc riêng tư – nên tuy hết lòng thương yêu Lela nhưng tôi không dám làm tròn bổn phận của một người chồng.

------------------------------------------------- hết.

Số 441. Một anh chàng gặp lại bạn cũ với vẻ mặt buồn rầu. Thấy vậy, người bạn hỏi:

- Cậu có chuyện gì vậy?

- Vợ mình bị cận thị, nhưng chẳng bao giờ đeo kính cả. Chúng mình đã sống hạnh phúc cho đến ngày mình mua tặng cô ấy cặp kính cận.

Số 442. - Báo cáo thiếu tá, sau thời gian tập huấn, tất cả các binh sĩ tiểu đội năm có thể sử dụng súng cả hai tay…

- Khoan… anh nói sao?... Tôi vừa thấy binh nhất Khang bắn trượt…

- Dạ, đúng vậy. Tôi chỉ muốn nói là họ có thể cầm súng bằng cả hai tay chứ thật ra… chưa bao giờ họ bắn trúng mục tiêu cả.

Số 443. Giám đốc nói:

- Hôm qua vào kho; tôi thấy hồ sơ, giấy tờ từ đời nảo đời nào giờ vẫn còn bề bộn trong mọi ngăn tủ. Cô coi cái nào cần thì giữ còn không thì bán ve chai cho sạch kho. À, cô nhớ photo lại hết nhé, để làm tài liệu… phòng khi cần.

Số 444. - Mới lấy vợ được một tháng, sao ông nhăn nhó vậy? Còn thiếu nợ à?

- Không. Tôi chỉ tìm được một người gần giống ý mẹ tôi, nhưng…

- Là sao?

- Mẹ tôi bảo: Khi lập gia đình phải kiếm một người như một bà hoàng trên đường phố, một bà nội trợ trong bếp và là một con điếm trên giường.

- Vậy là quá tốt, sao anh lại buồn bã thế?

- Nhưng tôi lại kiếm được một bà hoàng trong bếp, một bà nội trợ trên giường và là một con điếm trên đường phố… thế mới chết tôi không chứ?

Điều không có ở thiên đường

Điều không có ở thiên đường

                              Edward M. Forster

Linh hồn những người chết thăng thiên lên ngai phán xét và cổng thiên đà­ng. Linh hồn của cõi thế ép họ từ mọi phía, cũng như bầu khí quyển ép những bong bóng đang bay lên, ra sức đè nén họ, phá vỡ lớp vỏ cá tính mỏng manh của họ, để hòa lẫn phẩm hạnh của họ vào với nó. Nhưng họ cưỡng lại, lòng nhớ đến cuộc sống cá nhân huy hoàng của mình trên trái đất trước kia đồng thời hy vọng về một cuộc sống cá nhân sẽ tới.

Trong số đó linh hồn của một ông Andrews bay lên, ông vừa chết tại nhà mình trong thị trấn, sau một cuộc đời từ tâm và danh giá. Ông biết mình tử tế, chính trực và mộ đạo, và đến phiên tòa phán xét với tất cả lòng khiêm tốn, ông không hoài nghi kết quả của cuộc phân xử. Thượng đế ngày nay không phải là một Thượng đế quá khắt khe đòi hỏi sự trung thành. Ngài sẽ không từ chối dang tay cứu rỗi, đơn giản bởi người ta mong chờ điều đó. Một linh hồn chính trực có thể ý thức hợp lý về sự chính trực của mình, mà ông Andrews thì ý thức được về sự chính trực của ông.

Một giọng nói cất lên:

- Đường xa, nhưng chuyện trò vui vẻ giúp đường đi ngắn lại. Tôi có thể đi cùng ông không?

- Xin vui lòng.

Ông Andrews chìa tay ra, hai linh hồn cùng bay lên.

Người kia hân hoan nói:

- Tôi bị giết trong lúc đánh bọn ngoại giáo, và tôi tới thẳng niềm vui mà Đấng tiên tri đã nói.

Ông Andrews trang trọng hỏi:

- Ông không phải là người Ki tô à?

- Không, tôi là một tín đồ. Chắc ông là người Hồi giáo?

Ông Andrews nói:

- Không, tôi là một tín đồ.

Hai linh hồn bay lên im lặng, nhưng không buông tay nhau ra. Ông dịu dàng nói thêm:

- Tôi là tín đồ khoáng đạt.

Chữ khoáng đạt rền lên lạ lùng giữa thinh không.

Ông người Thổ rốt cuộc nói:

- Xin kể cho tôi nghe về sự nghiệp của ông.

- Tôi sinh ra trong một gia đình trung lưu đứng đắn, học ở Winchester và Oxford. Tôi định trở thành nhà truyền giáo, nhưng nhận lời mời làm việc ở Bộ Thương mại. Tôi lập gia đình năm ba mươi hai tuổi, có bốn con, hai đứa đã mất. Vợ tôi còn sống. Nếu sống lâu thêm chút nữa thì tôi đã được phong tước Hiệp sĩ.

- Bây giờ, tôi kể về sự nghiệp của tôi. Tôi chưa bao giờ biết cha mình, mẹ tôi thì không đáng kể tới. Tôi lớn lên trong khu ổ chuột ở Salonika. Rồi tôi nhập băng đảng và chúng tôi cướp các ngôi làng của bọn ngoại đạo. Tôi làm giàu và có ba vợ, tất cả đều còn sống. Nếu sống lâu thêm chút nữa thì tôi đã có một băng riêng của mình.

- Một đứa con trai của tôi bị giết trong chuyến du lịch ở Macedonia. Có lẽ ông giết nó.

- Rất có thể.

Hai linh hồn bay lên, tay trong tay. Ông Andrews không nói nữa, bởi lòng ông tràn ngập nỗi kinh hoàng của thảm kịch sắp đến gần. Người đàn ông này, một kẻ trái đạo lý, vô pháp luật, độc ác, dâm dục, tin rằng hắn sẽ được nhận vào thiên đàng. Mà lại vào cái thiên đàng đầy thú vui thô tục của cuộc đời vô lại trên trái đất! Nhưng ông Andrews không cảm thấy kinh tởm hay căm phẫn đạo đức gì. Ông chỉ thấy một nỗi thương hại bao la, và đức hạnh của chính ông không hề khiến ông khó xử vì chuyện đó. Ông ao ước cứu vớt kẻ mà bàn tay của y ông đang nắm chặt hơn, kẻ mà theo ông nghĩ giờ đây đang nắm chặt lấy tay ông. Và khi đến cổng thiên đàng, thay vì nói Tôi vào được không? như đã dự liệu, ông kêu lớn:

- Ông ta không được vào phải không?

Và cùng lúc đó gã Thổ thốt lên cùng câu nói. Vì tâm hồn của họ giống nhau. Từ cổng vào một giọng nói đáp:

- Cả hai đều vào được.

Họ tràn ngập vui mừng và cùng nhau xấn lên phía trước.

Giọng nói hỏi:

- Ông mặc bộ áo quần gì để vào?

Gã Thổ reo:

- Bộ cánh hạng nhất của tôi, bộ mà tôi ăn cắp được.

Và hắn tự đội tấm khăn xếp lộng lẫy, cái áo chẽn thêu bạc, cái quần thùng thình, dây thắt lưng lớn giắt ống vố, khẩu súng và con dao. Giọng nói hỏi ông Andrews:

- Còn ông mặc gì để vào?

Ông Andrews nghĩ tới bộ đồ đẹp nhất của mình, nhưng ông không muốn mặc lại nó nữa. Cuối cùng ông nhớ ra:

- Áo thụng.

Giọng nói hỏi:

- Màu gì, kiểu gì?

Ông Andrews chưa bao giờ nghĩ nhiều tới vấn đề này. Ông lưỡng lự.

- Tôi nghĩ là màu trắng, loại vải mềm nhẹ.

Lập tức ông nhận được bộ trang phục đúng như tả. Ông hỏi:

- Tôi mặc có đúng không?

Giọng nói đáp:

- Mặc sao cũng được, miễn là ông vừa lòng. Ông còn muốn gì nữa không?

Ông Andrews đề nghị:

- Một cây đàn hạc. Cây nhỏ thôi.

Cây đàn hạc nhỏ bằng vàng được đặt vào tay ông.

- Và một lá cọ – mà không, tôi không thể có lá cọ được, vì đó là phần thưởng cho kẻ tử vì đạo. Đời tôi thì yên bình và hạnh phúc.

- Ông có thể có lá cọ nếu ông muốn.

Nhưng ông Andrews từ chối lá cọ, và mặc vội áo thụng trắng của mình rồi tiến lên sau gã Thổ lúc này đã vào thiên đàng. Khi ông bước qua cánh cổng mở, một người trang phục như ông bước ra với vẻ thất vọng. Ông hỏi:

- Tại sao ông ấy không vui?

Giọng nói không trả lời.

- Tất cả những hình dáng ngồi trên ngai và trên núi đó là ai? Tại sao họ có vẻ đáng sợ, sầu não và xấu xí?

Không có câu trả lời.

Ông Andrews vào, rồi ông thấy tất cả những hình dáng đang ngồi đó đều là các vị thần thánh được thờ phụng trên trái đất. Mỗi thần có một nhóm linh hồn vây quanh hát lời ca ngợi. Nhưng chư thần không buồn chú ý lời ca, họ đang mải nghe lời cầu nguyện của người sống, vốn là dưỡng chất duy nhất của họ. Đôi khi một tín ngưỡng nào đó trở nên yếu đuối, vị thần của tín ngưỡng đó cũng rũ xuống, teo lại và lả đi cùng với phần hương khói hàng ngày của ngài. Và đôi khi, nhờ phong trào phục hưng, nhờ một lễ tưởng niệm lớn, hay vì một lý do nào đó, một tín ngưỡng lớn mạnh lên, vị thần của tín ngưỡng đó cũng lớn mạnh theo. Song, thông thường hơn thì một tín ngưỡng biến dạng, hình dáng của vị thần thuộc tín ngưỡng đó cũng thay đổi và trở nên mâu thuẫn, chuyển từ đê mê sang đứng đắn, hay từ hòa nhã và bác ái sang hung tàn. Và chẳng hiếm khi một vị thần tách làm đôi, làm ba hay hơn nữa, mỗi vị mới lại có lễ nghi và nguồn tín đồ riêng, dù bấp bênh.

Ông Andrews thấy nào Phật, nào Vishnu, nào Allah, Jehovah và Elohim. Ông thấy những vị thần nhỏ xấu xí cương quyết được một vài bọn dã man thờ phụng cùng một kiểu. Ông thấy đường nét khổng lồ lờ mờ của Zeus thời tân ngoại giáo. Có những thần hung ác, những thần thô lỗ, những thần đày đọa, và tệ hơn nữa, có những thần cáu kỉnh, man trá hay tục tằn. Không khát vọng nào của loài người không được thỏa mãn. Thậm chí có một trạng thái nửa vời cho những kẻ muốn nửa vời, và có một chỗ cho bọn khoa học cơ đốc giáo (Christian scientists) để chứng minh rằng họ đã không chết.

Ông chỉ gảy đàn một lát, rồi cố lùng tìm một trong những người bạn đã quá cố của mình, nhưng vô hiệu. Mặc dù các linh hồn vào cửa không ngớt, dường như Thiên đàng vẫn trống trải một cách lạ kỳ. Dù có mọi thứ, ông vẫn không thấy niềm hạnh phúc lớn lao nào, không thấy tư duy huyền bí của cái đẹp, không thấy sự hợp nhất thần kỳ nào với cái thiện. Không gì so sánh được với lúc bên ngoài cổng, khi ông cầu xin cho gã Thổ được vào và nghe gã Thổ thốt lên lời cầu xin tương tự cho ông. Cuối cùng ông gặp lại bạn đồng hành, ông réo gọi hắn bằng nỗi vui rất con người.

Gã Thổ ngồi trầm tư, quanh hắn là bảy nàng trinh nữ như kinh Koran đã hứa. Gã gọi:

- Ồ, ông bạn quý! Đến đây, mình sẽ không bao giờ xa nhau nữa, và khoái lạc của tôi cũng là của ông. Những người bạn cũ của tôi đâu cả? Những người tôi yêu mến, hay những kẻ tôi giết đâu cả rồi?

Ông Andrews nói:

- Tôi cũng chỉ thấy có ông.

Ông ngồi xuống cạnh gã Thổ, và các nàng trinh nữ giống nhau như đúc liếc mắt đưa tình, mắt họ đen như than.

Gã Thổ nói:

- Dù có mọi thứ, tôi vẫn không thấy niềm hạnh phúc lớn lao nào. Không gì so sánh được với lúc bên ngoài cổng, khi tôi cầu xin cho ông được vào, và nghe ông thốt lên lời cầu xin tương tự cho tôi. Các nàng trinh nữ này đẹp và giỏi như tôi tưởng tượng, nhưng ước gì họ giỏi hay đẹp hơn.

Như hắn ao ước, hình dáng các trinh nữ trở nên tròn trịa hơn, mắt họ lớn và đen hơn trước. Và ông Andrews, với ước muốn tương tự, cũng làm cho bộ áo của ông trở nên thanh khiết và mềm mại hơn, cây đàn hạc trở nên lộng lẫy hơn. Bởi vì ở đó mọi ước muốn của họ đều được thỏa mãn, ngoại trừ hy vọng.

Cuối cùng ông Andrews nói:

- Tôi đi đây. Chúng ta khát khao sự vĩnh hằng nhưng không thể tưởng tượng ra nó. Làm sao có thể trông đợi ai ban phát nó cho chúng ta? Tôi chưa bao giờ tưởng tượng được điều gì hay hoặc đẹp vô ngần, ngoại trừ trong giấc mơ.

Người kia nói:

- Tôi đi với ông.

Họ cùng nhau tìm cổng vào, gã Thổ chia tay với các nàng trinh nữ và từ bỏ bộ áo quần hạng nhất của hắn, còn ông Andrews ném bộ áo thụng và cây đàn hạc của mình. Họ hỏi:

- Chúng tôi cáo biệt được không?

Giọng nói đáp:

- Hai ông có thể đi như ý muốn, nhưng hãy nhớ những gì bên ngoài.

Ngay khi bước qua cổng, họ lại cảm thấy áp lực của cõi thế. Họ đứng nắm tay nhau một lúc để chống lại. Rồi họ chịu để nó đè lên họ, và với tất cả kinh nghiệm họ có, tất cả lòng yêu thương và minh triết họ đã thu đạt, họ bước vào cõi thế và làm cho nó tốt hơn.

----------------------------------------------------------- hết.