Đôi mắt

Đôi mắt

            K. Mohamed

Những người có mắt để nhìn, đều cười mỗi khi gặp tôi. Một số cười theo lối chế giễu, độc ác. Họ nhạo báng với nhau những chuyện về tôi. Bây giờ họ càng được dịp cười cợt nhiều hơn nữa, bởi vì xấu xí như tôi mà cũng có người yêu. Tiến xa hơn nữa, tôi sắp lấy nàng.

Làm sao hắn quen được nàng? Làm thế nào hắn có thể trở thành chồng nàng?...

Đó là điều khiến họ rất ngạc nhiên, họ cười với nhau và cười cả vào mũi tôi. Chung quy lại, có một điều lớn nhất mà họ không chịu hiểu: Dù có xấu mấy đi nữa thì tôi vẫn là một con người.

Tôi biết thân hình mình ngắn cũn, lưng gù, đầu to, khuôn mặt dị hợm gần như không có trán, chân cao chân thấp do bị tật bẩm sinh. Nhiều người bảo tôi trông giống con khỉ hay đười ươi, song không ai cười khi trông thấy con khỉ, mà họ cười bởi một đồng loại nom giống loài khỉ. Một lần đang cà nhắc đi trên đường phía sau mấy người lạ có vẻ có học, chợt tôi nghe một người đàn ông nói với các bạn:

- Kìa, trông người kia y hệt nhân vật chính trong film Thằng gù trên gác chuông nhà thờ Đức Bà.

Tôi không phải thằng gù nhà thờ Đức Bà nên không cần cãi lại, dù có cãi cũng vô ích, song những cái đó làm mặc cảm về sự xấu xí trong con người tôi tăng lên – tôi càng buồn bã thêm – tôi chán ngán cho thân phận mình…

Tôi thường tránh không dám để các bà các cô sang trọng trông thấy: Bởi vì nếu lỡ vô tình gặp tôi, các bà các cô sẽ quay mặt đi một cách ghê tởm, giống như những người theo đạo Balamon bất ngờ bắt gặp con cú báo hiệu điềm gở. Nói tóm lại, đối với mọi người, tôi không có quyền có mặt trên cõi đời này.

Gia đình tôi tương đối khá giả. Cha tôi mất từ khi tôi còn nhỏ nên tôi không biết thân hình ông như thế nào. Cái gì khiến tôi có diện mạo khó coi đến thế: Di truyền chăng? Lỗi tại cha hay tại mẹ tôi? Không, tôi chưa từng nghe ai nói rằng cha tôi xấu, mà giả sử nếu có, tôi càng không oán trách cha mẹ mình. Tại sao lại oán trách? Vì lỗi đã sinh ra tôi ư? Nghĩ cho cùng, cha mẹ tôi không có quyền định đoạt khi tôi còn nằm trong bụng, cũng như cả cha lẫn mẹ tôi chắc chắn đều không mong đợi sinh ra một đứa con đáng ghê tởm. Bây giờ chỉ còn lại có mẹ tôi. Dù sao tôi cũng là kẻ nối tiếp dòng dõi gia đình – chẳng nhẽ một cái cây xấu xí thì không được quyền tính đến chuyện đâm chồi nảy lộc hay sao? Việc đó mẹ tôi rất lấy làm lo nghĩ vì càng ngày tôi càng lớn tuổi. Một hôm bà than vãn:

- Con trai của mẹ, dẫu thế nào chăng nữa mẹ cũng mong mỏi có một đứa con dâu và những đứa cháu nội – mẹ già rồi!

Lòng nặng trĩu, nhói buốt, tôi trả lời gượng gạo:

- Vâng, con cũng nghĩ thế!

Dựa vào sức tôi thì không làm gì được, mẹ tôi bèn năn nỉ nhờ cậy một bà hàng xóm tóc bạc – vẫn quen với việc mối mai. Hai bà thầm thì bàn tính với nhau, đi đi về về tất bật, nét mặt có vẻ thất vọng. Tôi hỏi dò:

- Chuyện đó ra sao hả mẹ?

- Không, có gì đâu!

Những cái lắc đầu và những tiếng có gì đâu như giấu diếm ấy, tôi thầm hiểu là nó hàm chứa nỗi lòng trắc ẩn của một người mẹ. Và những kẻ lâu nay không có chuyện gì để cười, bây giờ lại tha hồ chế giễu: Ôi, cái con khỉ đột đó, nó muốn lấy vợ. Tôi buồn lắm. Bà cụ hàng xóm thành thật khuyên nhủ:

- Cháu phải biết cho của mẹ cháu. Bác với mẹ cháu đã hết sức tìm kiếm khắp nơi, nhưng chẳng chỗ nào ưng thuận hết.

Tôi bắt đầu ăn mặc chải chuốt, bỏ khăn mùi xoa vào túi, xịt dầu thơm mỗi khi ra đường. Kết quả là những lời đàm tiếu lại càng cay độc hơn. Thiên hạ nhổ nước bọt, họ bảo nhau: Dù có tắm đến nước ngũ vị thì con quạ đen cũng chẳng có cách nào đổi lốt trở thành thiên nga – rõ thật rởm đời!

Mấy năm sau thì mẹ tôi mất. Tội nghiệp bà mẹ đáng thương của tôi: Cho đến lúc chết, vẫn không thực hiện được niềm mong mỏi cuối cùng là có một người con dâu. Đàn bà con gái chẳng ai thèm lấy một con khỉ – người!

                                             o0o

Một hôm, tôi bỗng nghe có tiếng gậy chọc chọc ở cửa và một giọng con gái rên rỉ, cầu khẩn:

- Lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phúc bố thí cho kẻ mù lòa tật nguyền này miếng cơm manh áo…

Đó là một người con gái mù, hoàn toàn xa lạ. Tôi vịn tay vào thành cửa, chân cao chân thấp đứng lặng im nhìn nàng: Tội nghiệp, còn trẻ thế này mà hỏng mắt, lang thang hành khất kiếm ăn!

- Lạy quý ông quý bà! Xin quý ông quý bà làm ơn làm phúc…

Tuy nàng ăn mặc rách rưới, nghèo khổ nhưng nhìn kỹ tôi thấy nàng có khuôn mặt trái xoan, thân hình đầy đặn, cân đối, với cặp mắt đục nhờ chỉ toàn tròng trắng. Có lẽ nàng còn trẻ lắm, kém tôi chừng vài ba tuổi là cùng và giả sử nếu không mù thì có thể nói rằng nàng là một cô gái đẹp. Tự nhiên tôi thấy lòng mình rung động. Tôi tập tễnh bước xuống, dắt tay nàng:

- Cô ngồi lên đây! Ngồi lên trên hè này…

Người con gái quờ quạng kẹp chiếc gậy vào nách, cặp mắt hấp háy. Một tay tôi cầm tay nàng, tay kia đỡ trên lưng giúp nàng ngồi lên một chiếc ghế nhỏ ở phía cuối hiên. Chao ôi, tôi là đàn ông, lần đầu tiên tiếp xúc với da thịt người phụ nữ – lòng tôi xốn xang. Tay tôi run rẩy, mặt tôi vô tình gần với mặt nàng… Ngoại trừ đôi mắt đục nhờ, khuôn mặt nàng sao xinh xắn đến thế, đúng là khuôn mặt trái xoan, hiền lành, cam chịu…

Tôi vào nhà lấy thức ăn đem ra và đặt vào tay nàng một đồng rupi – người tôi nóng bừng. Nàng có biết rằng tôi hồi hộp, giọng tôi run rẩy, khô khốc? Riêng tôi, tôi muốn được ngồi gần nàng.

Người con gái kể cho tôi nghe tên nàng là Lela, hành khất kiếm ăn nuôi mẹ già bị liệt một chân. Hai mẹ con trú ngụ trong một cái chòi ở ngoại ô, dựa vào bức tường của một xưởng máy chế tạo nào đó dường như rất rộng. Khi nàng đi, tôi năn nỉ nàng thỉnh thoảng ghé lại.

Thế rồi, Lela đến thường hơn và thành thói quen. Mỗi lần nàng đến, chúng tôi lại ngồi bên nhau, nói với nhau đủ thứ chuyện. Những lúc có nàng, tôi cảm thấy đời mình đỡ cô đơn và những mặc cảm lâu nay vẫn đè nặng trong lòng nhẹ bớt phần nào. Cuộc sống trở thành có ý nghĩa hơn đối với tôi. Tôi thấy rõ tôi là một con người, không phải là một con vật bị thiên hạ khinh bỉ, ghê tởm. Đôi mắt của Lela – nếu nàng có đôi mắt bình thường trong sáng như mọi người con gái khác thì chắc chắn nhan sắc nàng sẽ tăng lên rất nhiều. Chẳng phải cánh đàn ông thường say mê ánh mắt của phụ nữ đó sao? Nhưng tôi cũng hiểu, nếu Lela có cặp mắt bình thường thì chưa chắc nàng đã phải làm cái nghề cái bang, hoặc giả sử chẳng may phải đi ăn xin chăng nữa thì với đôi mắt sáng, nàng sẽ trông thấy khuôn mặt tôi, thân hình tàn tật của tôi và rồi nàng cũng sẽ ghê sợ không nhận bất cứ một cái gì khác từ tôi! Không, cặp mắt sáng sẽ ngăn cản, không cho tôi được phép gần nàng. Tôi suy nghĩ vị kỷ như vậy bởi vì tôi là người khốn khổ, hèn kém – bị cuộc đời ruồng bỏ trong khi vẫn có tình  cảm của một con người. Tôi thèm khát tình yêu, thèm khát tình người. Từ sự them khát đó, có gì xấu xa trong những ý nghĩ thực tế của tôi?

Thiên hạ để ý đến sự liên lạc giữa hai chúng tôi nhưng không ai thèm ghen tỵ. Một con khỉ – người giao du mật thiết với một cô ả hành khất đui mù, điều đó khiến đa số đều thích thú. Họ thấy thật khôi hài, gần như một sự nhạo báng của tạo hóa đối với những kẻ bị đời khinh miệt, ở tận đáy bùn lầy.

Một hôm, tôi cầm tay người con gái.

- Lela, em nghĩ thế nào về anh?

Nàng cúi mặt mỉm cười e lệ. Tôi nài nỉ:

- Nói đi em, Lela! Hãy nói cho anh biết em nghĩ thế nào…

Lela ửng hồng gò má giống tất cả mọi người con gái khác cho dù mù lòa – tại sao người mù không được quyền e lệ như mọi người khác nhỉ?

Nàng thỏ thẻ đáp, vẻ hóm hỉnh, đâu đây còn vương nụ cười:

- Chẳng nhẽ em lại có thể nói rằng anh đối xử không tốt với em, một kẻ đui khó tật nguyền?

Toàn thân tôi run rẩy, hồi hộp – câu nói sao dễ thương quá. Tôi nắm tay nàng, giọng đứt quãng:

- Em… em có yêu anh không?

Người con gái không trả lời, chỉ im lặng mỉm cười – trông mới dịu hiền làm sao!

Sau khi nàng đã đi khỏi, tôi vẫn ngồi im thưởng thức niềm vui đang tràn ngập trong lòng như say, như mơ. Tôi thầm gọi tên nàng: Lela, Lela, Lela… Ít ra thì cuối cùng tôi cũng đã có một cái tên để mà yêu thương trìu mến, có một người con gái biết yêu thương tôi – để đắp đổi cho nhau trong thế giới nghiệt ngã thiếu tình người này. Cuộc sống từ nhỏ tới lớn tôi đã từng chịu đựng, bây giờ bỗng trở nên ngọt ngào, thắm đượm tình thân ái.

Bây giờ, tôi thấy e dè những kẻ vẫn cười nhạo tôi. Liệu họ có cho Lela biết rằng tôi cực kỳ dị hợm, rất đáng ghê tởm không? Nếu đúng như vậy thì nhẫn tâm quá, họ coi sự xấu xí của tôi như kẻ thù, không dành cho tôi lấy một điểm tựa nào để sống – mà nào tôi có đụng chạm gì tới họ đâu? Tại sao mọi người lại căm ghét tôi về cái tội dị dạng mà tôi không được quyền quyết định? Còn Lela, liệu có thiên kiến về cái xấu cái đẹp như mọi người khác không? Đã có lần, nàng kể với tôi rằng nàng bị mù từ lúc mới ra đời. Theo tôi hiểu, những người hỏng mắt bẩm sinh như vậy không có khái niệm gì về cái xấu cái đẹp. Tôi không dám nói điều bất hạnh của nàng là sự may mắn cho tôi, nhưng thật ra nó cũng khiến tôi bớt băn khoăn lo lắng phần nào.

Tôi suy nghĩ nhiều về sự kết hợp giữa hai chúng tôi. Gia đình tôi theo đạo Hồi, còn nàng theo đạo Hindu – thuộc đẳng cấp khác, thấp kém hơn. Những cuộc hôn nhân khác tôn giáo, khác đẳng cấp như vậy thường không được chấp nhận, sẽ chẳng có vị chức sắc nào chịu đồng ý đứng ra làm lễ – thật là khó khăn.

Như thường lệ, hôm sau Lela đến, tôi cầm tay nàng.

- Lela, em có đồng ý lấy anh không?

Người con gái im lặng suy nghĩ.

- Anh nói sao? Anh không nghĩ rằng hai đứa chúng ta tôn giáo khác nhau, đẳng cấp khác nhau…?

- Không em ạ, anh chỉ cần ý kiến của em thôi. Thượng đế đã run rủi cho chúng mình gặp nhau, em công nhận anh là một con người, bằng lòng lấy anh – vậy là đủ. Đẳng cấp và tôn giáo là những gì con người tạo ra, không thể vì nó mà chúng ta đánh mất hạnh phúc… Nói đi em, Lela! Hãy nói rằng em không nỡ làm anh đau khổ.

- Vâng, em nói. Gần đây, em bị thiên hạ nhạo báng khủng khiếp. Mỗi lần thấy em ở nhà anh đi ra là họ bảo: Đấy, sắp làm cô chủ, vợ con khỉ đột rồi đấy! Theo họ, anh không được đẹp à?

- Đúng thế, đối với những người mắt sáng, anh không đẹp trai và có thể nói thân hình dị hợm – rất xấu. Nhưng riêng em, em nghĩ thế nào?

Người con gái lặng lẽ lắc đầu:

- Em không hiểu gì về cái xấu cái đẹp, không biết rõ mặt người và cũng chưa từng biết con khỉ đột hay con đười ươi hình thù ra sao nữa. Đã không biết thì em không màng để ý tới. Thế giới của em là lòng tốt của con người. Em nhìn thấy lòng tốt đó bằng trái tim. Đối với em, anh là người đàn ông đẹp nhất trên đời này! Gia đình anh theo đạo Hồi, đẳng cấp cao hơn em gấp bội. Người cần suy nghĩ là anh chứ không phải em. Vậy mà anh không chê em hèn kém, tật nguyền…

…Em không có gì để đền đáp lại tình yêu của anh, kể cả điều bình thường nhất là đôi mắt mà người con gái nào cũng có. Em thua kém tất cả mọi người. Đã có những ngày xin ăn không được, cả hai mẹ con em đành nhịn đói từ sáng đến tối. Ban đêm, cả hai nằm co quắp trong cái chòi trống trải lót mấy nắm rơm bên lề đường; dù gì cũng là thân con gái – em sợ lắm! Cuộc đời em, tất cả đều là bóng tối. Em khao khát tình cảm của con người, lòng tốt của con người chứ đâu có nhìn thấy mà dám để ý họ xấu hay đẹp? Hầu hết những người đàn ông ở đẳng cấp cao như anh đều giữ danh giá của họ, không bao giờ chịu hạ mình ném vào chén của đứa con gái ăn mày hèn hạ lấy một đồng xu nhân danh lòng từ thiện. Lần đầu tiên gặp anh, em rất ngạc nhiên: Anh thương xót em khác hẳn mọi người – em biết ơn anh! Từ sự biết ơn ấy, em kính yêu anh như thần thánh. Em chỉ áy náy vì không có gì để đền đáp lại anh thôi… Còn việc hôn nhân tùy anh định liệu, em không cần biết anh xấu hay đẹp. Nói thật, em có hiểu xấu đẹp là thế nào đâu mà phải thắc mắc về những điều người ta nhạo báng? Chỉ biết một điều rằng em yêu mến, kính trọng anh, biết ơn anh hơn bất cứ mọi người trên đời, vậy là đã quá hạnh phúc cho em rồi.

Người tôi rung rung, tôi ứa nước mắt nắm chặt tay nàng.

- Lela, đừng buồn nữa em! Từ nay, trên cuộc đời này mình đã có nhau, nương tựa vào nhau để sống.

Người con gái cúi đầu im lặng.

                                             o0o     

Ít lâu sau, đám cưới của hai đứa chúng tôi diễn ra: Không người dự, không có luật lệ, tôn giáo, đẳng cấp; chỉ có tôi, Abdulla – một con khỉ đột và Lela – cô gái hành khất đui mù. Hai con người ở tận cùng đáy của xã hội loài người – vốn bị khinh bỉ – chúng tôi nhân danh Thượng đế chung cho cả đạo Hồi và đạo Hindu, thề nương dựa vào nhau, sống đến trọn đời.

Sau ngày đó, Lela đưa mẹ về ở chung khiến thiên hạ lại đàm tiếu: Thật đúng một nhà toàn là thứ tàn tật. Tuy không dám nói ra, nhưng chúng tôi thật sự chung sống hạnh phúc.

Lela là người hiền dịu, được ăn mặc đầy đủ, không phải lang thang hành khất – người nàng bắt đầu có da có thịt trông rất bắt mắt – chỉ tội một nỗi vẫn mù lòa. Thế rồi nàng bắt đầu mang thai, tôi mừng lắm và cả nàng nữa – cũng mừng. Xin cảm ơn Thượng đế! Người thật tốt, nhờ Người nên những kẻ khốn cùng dưới đáy xã hội vẫn có chút đất tình cảm dung thân.

Gần ngày sinh nở, tôi thận trọng mời bác sĩ đến nhà khám cho Lela để đề phòng lỡ có chuyện gì trục trặc. Khám xong, bác sĩ gật đầu.

- Tốt lắm, cái thai rất khỏe… nhưng dường như bà ấy bị khiếm thị từ nhỏ?

- Vâng.

- Khiếm thị bẩm sinh?

- Vâng.

Bác sĩ coi lại mắt cho nàng.

- Cái này không phải mất thị giác mà là trường hợp đặc biệt, bị kéo màng mắt từ trong bào thai. Chữa rất dễ, chỉ cần tiểu phẫu, chẳng tốn kém là bao đâu. Tại sao không chữa sớm?

- Dạ, thưa bác sĩ, tôi cũng chẳng rõ nữa.

- Nếu muốn chữa, đợi bà ấy sinh xong, khỏe mạnh đưa tới bệnh viện, tôi sẽ làm phẫu thuật cho – rất đơn giản.

- Vâng.

Bác sĩ ghi toa thuốc bồi bổ sức khỏe cho Lela, đồng thời dặn kỹ khi nào muốn mổ mắt cho nàng, ông sẽ hướng dẫn rõ hơn.

Bác sĩ ra về, tôi suy nghĩ những lời của ông. Không phải tôi tiếc tiền: Sinh mạng, hạnh phúc của Lela, tôi còn quý hơn của tôi nữa. Thế nhưng…

- Ôi, em sẽ chữa được mắt. Sẽ thấy đường, sẽ nhìn thấy anh và sẽ trở thành người vợ bình thường như mọi người khác. Em sẽ giúp anh được nhiều hơn, anh có mừng không?

- Mừng!

- Thế sao… hình như anh có vẻ không vui?

- Có chứ!

Buổi tối hôm đó, tôi ra đầu nhà ngồi suốt đêm.

Đầu óc ngổn ngang trăm nghìn ý nghĩ – một cuộc vật lộn giữa lý trí và tình cảm: Tôi yêu Lela hơn cả tính mạng mình. Tình yêu của nàng đối với tôi là tất cả. Nhưng nếu chữa lành mắt cho nàng, biết đâu tình yêu đó sẽ không còn nữa – một chút hạnh phúc mà tôi vẫn cố bám víu sẽ không còn nữa. Chao ôi! Tôi đâu phải là người ích kỷ, tôi chỉ muốn bảo vệ chút hạnh phúc đó. Nhưng tôi lại cũng rất yêu nàng…

Tôi dấm dứt khóc.

Hơn hai tháng sau, Lela sinh hạ một đứa bé trai tuyệt đẹp. Thiên hạ lại râm ran bàn tán:

Ôi, nó có méo mó giống bố hoặc đui giống mẹ nó không?

Thật kỳ lạ! Mắt nó sáng giống cha nó còn thân hình thì xinh đẹp giống mẹ.

Hừ! cái con ăn mày đui mù tàn tật đó, thân hình ngày càng đẹp ra!

Con tôi hay ăn chóng lớn, dần dần chập chững biết đi. Đối với tôi, đó là viên ngọc quý. Lela thèm khát được nhìn thấy con, nàng nhắc lại lời ông bác sĩ hồi trước nhưng tôi vẫn cứ nấn ná. Chẳng phải tôi làm biếng, mà tại vì tôi sợ.

- Em van anh! Xin anh gặp ông bác sĩ để giúp em sáng mắt, được nhìn thấy con chúng ta.

- Được. Nhưng anh nghe nói ông bác sĩ đó vừa mới mất. Để thư thả một vài bữa, anh hỏi thăm tìm bác sĩ khác.

Tôi cố lấm liếm rồi cứ hẹn lần hẹn lữa, chưa quyết định.

Một hôm, tôi đi ra ngoài, đến ngân hàng nhận món tiền lãi hàng tháng để chi dùng thường ngày. Ở nhà, nghe tiếng con ngã khóc ngoài sân, Lela vội vàng chạy ra, vô tình vướng phải chiếc gậy do thằng bé nghịch vứt ở cửa, vậy là nàng ngã sấp mặt xuống sân. Bà mẹ không làm gì được, chỉ biết khóc lóc kêu gào…

Hàng xóm dù vẫn xa lánh, nhưng cũng thương tình ùa đến đem nàng đi bệnh cấp cứu. Khi thấy tôi hốt hoảng chạy tới, bác sĩ bảo:

- Bà nhà bị ngã hơi nặng, tôi cho ông vào thăm một chút thôi, không được ở lâu.

- Vâng.

Tôi đến bên giường Lela. Nàng nằm thiêm thiếp đau đớn, hơi thở mệt nhọc – đầu quấn đầy băng.

 - Anh đã đến với em đấy ư? Chao ôi, ước gì em được nhìn thấy anh, thấy con một lần…

Sau đó, nàng ngất lịm. Đêm ấy tôi về nhà, ngồi ôm thằng bé con trong tay, lòng tôi ngổn ngang trăm mối tơ vò. Bà mẹ khóc than rằng con gái bà sắp chết, khiến tôi lo phát sốt: Lương tâm cắn rứt giày vò tôi.

Lela ơi, xin em đừng chết, xin đừng bỏ cha con anh bơ vơ lạc lõng.

Tôi biết, nếu nàng chết là lỗi của tôi, không gì có thể bù đắp: Nàng thật đáng thương! Nhưng nếu nàng sống, với niềm ăn năn hối hận này, liệu tôi có đủ can đảm chờ khi nàng khỏe sẽ đưa nàng đi mổ mắt. Tôi rối rắm quá, tôi không biết phải làm sao. Hiện tại tôi chỉ cầu mong nàng sống.

Than ôi, thiên hạ đã không thông cảm cho nỗi đớn đau dằn vặt của tôi khi có một thân hình dị hợm – họ cười cợt dè bỉu mỗi khi thấy tôi. Còn tôi, tôi cũng đâm ra mù lòa, vì muốn tự bảo vệ mình, bảo vệ chút hạnh phúc riêng tư – nên tuy hết lòng thương yêu Lela nhưng tôi không dám làm tròn bổn phận của một người chồng.

------------------------------------------------- hết.

Số 441. Một anh chàng gặp lại bạn cũ với vẻ mặt buồn rầu. Thấy vậy, người bạn hỏi:

- Cậu có chuyện gì vậy?

- Vợ mình bị cận thị, nhưng chẳng bao giờ đeo kính cả. Chúng mình đã sống hạnh phúc cho đến ngày mình mua tặng cô ấy cặp kính cận.

Số 442. - Báo cáo thiếu tá, sau thời gian tập huấn, tất cả các binh sĩ tiểu đội năm có thể sử dụng súng cả hai tay…

- Khoan… anh nói sao?... Tôi vừa thấy binh nhất Khang bắn trượt…

- Dạ, đúng vậy. Tôi chỉ muốn nói là họ có thể cầm súng bằng cả hai tay chứ thật ra… chưa bao giờ họ bắn trúng mục tiêu cả.

Số 443. Giám đốc nói:

- Hôm qua vào kho; tôi thấy hồ sơ, giấy tờ từ đời nảo đời nào giờ vẫn còn bề bộn trong mọi ngăn tủ. Cô coi cái nào cần thì giữ còn không thì bán ve chai cho sạch kho. À, cô nhớ photo lại hết nhé, để làm tài liệu… phòng khi cần.

Số 444. - Mới lấy vợ được một tháng, sao ông nhăn nhó vậy? Còn thiếu nợ à?

- Không. Tôi chỉ tìm được một người gần giống ý mẹ tôi, nhưng…

- Là sao?

- Mẹ tôi bảo: Khi lập gia đình phải kiếm một người như một bà hoàng trên đường phố, một bà nội trợ trong bếp và là một con điếm trên giường.

- Vậy là quá tốt, sao anh lại buồn bã thế?

- Nhưng tôi lại kiếm được một bà hoàng trong bếp, một bà nội trợ trên giường và là một con điếm trên đường phố… thế mới chết tôi không chứ?